ΡΟΧΑΛΗΤΟ

ΤΟ ΡΟΧΑΛΗΤΟ: Δεν είναι πάντοτε αθώο

Χρρρρρ, χρρρρρ, χρρρρρ. Αυτός είναι ένας ήχος αρκετά συχνός στα αυτιά κυρίως των Ελληνίδων τα βράδια, όταν οι άντρες τους ροχαλίζουν (υπολογίζεται ότι ροχαλίζει το 25% των ανδρών ηλικίας 30-60 ετών και μόνο το 9% των γυναικών). Εκτός από εκνευριστικός, ο ήχος αυτός φαίνεται ότι μπορεί να είναι και επικίνδυνος.

Ενώ το κοινό ροχαλητό όταν είναι ήπιο και περιοδικό ιδιαίτερα σε νεαρούς και υγιείς ενηλίκους μπορεί να θεωρηθεί φυσιολογικό, κάτι τέτοιο δεν ισχύει για την αποφρακτική υπνική άπνοια.

Σε αυτή την περίπτωση, κατά το έντονο ροχαλητό διακόπτεται η αναπνοή για μεγάλο διάστημα (πάνω από 10 δευτερόλεπτα) και 5-7 φορές την ώρα ή περισσότερο από 30 φορές κάθε βράδυ.

Εξαιτίας της διακοπής, το οξυγόνο στο αίμα μειώνεται σημαντικά οδηγώντας σε υποξαιμία (μειωμένη οξυγόνωση) και κάποιου βαθμού αφύπνιση. Ο βαθύς ύπνος, που ξεκουράζει το σώμα και το πνεύμα, είναι σε τέτοιες περιπτώσεις αδύνατος και εάν δεν υπάρξει θεραπεία μπορεί με το πέρασμα του χρόνου να δημιουργηθούν πολλά και σοβαρά προβλήματα.

Αιτίες

Αιτία της υπνικής άπνοιας είναι η απόφραξη του ανώτερου αναπνευστικού συστήματος (γι’ αυτό αποκαλείται αποφρακτική υπνική άπνοια), που μπορεί να έχει πολλές αιτίες.

Το να έχει κανείς συγκεκριμένο σωματότυπο (παχυσαρκία, βραχύς τράχηλος, αυξημένη περίμετρος λαιμού), το κάπνισμα, ορισμένα ιδιαίτερα κρανιοπροσωπικά χαρακτηριστικά (μικρή γνάθος), η δυσχερής ρινική αναπνοή λόγω σκολίωσης του ρινικού διαφράγματος ή άλλης παθολογίας, καθώς και το μέγεθος και η κατασκευή της γλώσσας, της μαλακής υπερώας και του κατώτερου τμήματος του φάρυγγα, μπορεί να οδηγήσουν σε αυτή την απόφραξη, ιδίως σε ύπτια θέση κατά τον ύπνο.

Συνήθως οι ίδιοι οι ασθενείς δεν αντιλαμβάνονται τι τους συμβαίνει κατά τη νυκτερινή κατάκλιση, αλλά οι σύντροφοί τους αναφέρουν έντονο ροχαλητό και διακοπή της αναπνοής που ακολουθείται από πνιγμονή και αγωνιώδη αναπνευστική προσπάθεια.

Βραχυπρόθεσμα, οι ασθενείς αντιμετωπίζουν έντονο πρόβλημα κόπωσης και υπνηλίας κατά τη διάρκεια της ημέρας. Τα συνηθέστερα συμπτώματα των ανθρώπων που παρουσιάζουν άπνοια είναι να ξυπνούν κουρασμένοι, να μην μπορούν να συγκεντρωθούν και να επιζητούν συχνά διαλείμματα ύπνου κατά τη διάρκεια της ημέρας.

Συνέπειες σε καρδιά – αγγεία

Μακροπρόθεσμα, η άπνοια συνεπάγεται αυξημένο κίνδυνο καρδιαγγειακών παθήσεων.

Το ροχαλητό μπορεί να είναι αιτία καρδιακής ανεπάρκειας. Επιπλέον το ροχαλητό συγκαταλέγεται στις συχνότερες αιτίες ψηλής πίεσης.

Η ψηλή πίεση προκαλεί καρδιακή ανεπάρκεια και είναι για αυτό το λόγο που απαραίτητα χρειάζεται θεραπεία για την καταπολέμηση της ψηλής πίεσης. Το ροχαλητό λόγω της ψηλής πίεσης που προκαλεί, συμβάλλει στην εγκατάσταση καρδιακής ανεπάρκειας.

Οι ασθενείς που πάσχουν από σοβαρές μορφές ροχαλητού, παρουσιάζουν κατά τον ύπνο διακοπές της αναπνοής τους. Το αποτέλεσμα είναι ότι ο ύπνος τους έχει διαταραχές με διακοπές. Ο διακεκομμένος ύπνος όπως και η αϋπνία προκαλούν στρες στην καρδιά.

Κατά το ροχαλητό τα ξυπνήματα είναι επιφανειακά, συχνά και μικρής διάρκειας και έτσι ο ασθενής συνήθως δεν συνειδητοποιεί ότι συμβαίνει αυτή η κατάσταση. Ο οργανισμός αντιδρά στα συχνά απότομα ξυπνήματα με μηχανισμούς τύπου στρες οι οποίοι δημιουργούν ψηλή πίεση.

Η παθολογική αυτή κατάσταση με την αύξηση της πίεσης κατά τον ύπνο, υποχρεώνει την καρδιά να δουλεύει εναντίον μεγαλύτερων αντιστάσεων.

Η αύξηση των αγγειακών αντιστάσεων που υπάρχουν όταν η πίεση είναι ψηλή, μπορεί να οδηγήσει σε καρδιακή υπερτροφία. Εάν δεν αντιμετωπισθεί το πρόβλημα σωστά τότε οδηγεί στην καρδιακή ανεπάρκεια.

Ακόμη ένα παθολογικό φαινόμενο που παρατηρείται σε ασθενείς που παρουσιάζουν σοβαρό ροχαλητό, είναι η μείωση των επιπέδων του οξυγόνου στο αίμα τους. Η υποξία, δηλαδή η μείωση του οξυγόνου στο αίμα, έχει αρνητικές επιπτώσεις στην καρδιά.

Η χαλάρωση του μυοκαρδίου δεν γίνεται τόσο καλά όσο θα έπρεπε και η καρδιά γεμίζει με αίμα κατά τη διαστολή με μεγαλύτερη δυσκολία. Έτσι κάτω από συνθήκες υποξίας, η καρδιά σαν αντλία δεν εκτελεί το ρόλο της καλά.

Πρέπει να τονίσουμε ότι τα πιο πάνω δεν παρουσιάζονται σε όλα τα άτομα που παρουσιάζουν ροχαλητό. Έχει υπολογιστεί ότι 30% του πληθυσμού θα παρουσιάσουν κατά καιρούς ροχαλητό.

Τα άτομα τα οποία χρειάζεται να διερευνήσουν περισσότερο τους λόγους για τους οποίους ροχαλίζουν, είναι αυτά των οποίων το ροχαλητό παρουσιάζει τα ακόλουθα χαρακτηριστικά:

  1. Τα άτομα που ροχαλίζουν περισσότερες από τρεις νύχτες κάθε εβδομάδα. 
  2. Εκείνοι των οποίων το ροχαλητό είναι τόσο δυνατό σε σημείο που να ενοχλεί αυτούς που κοιμούνται στο ίδιο ή στο διπλανό δωμάτιο. 
  3. Τα άτομα που παρουσιάζουν συχνές διακοπές της αναπνοής λόγω ροχαλητού. 
  4. Εκείνοι που ροχαλίζουν και κατά την ημέρα παρουσιάζουν έντονη υπνηλία.

Μια από τις σημαντικότερες παθήσεις που ευθύνεται για μια τέτοια κατάσταση είναι το σύνδρομο της άπνοιας του ύπνου.

Το σύνδρομο της άπνοιας του ύπνου είναι μια κατάσταση που χαρακτηρίζεται από επαναλαμβανόμενα, παρατεταμένα επεισόδια διακοπής της αναπνοής που συμβαίνουν κατά τη διάρκεια του ύπνου.

Τα συχνότερα σημεία της ασθένειας είναι το έντονο ροχαλητό, δυσκολίες και έντονη προσπάθεια για αναπνοή κατά τη διάρκεια του ύπνου, παροδική διακοπή της αναπνοής κατά τη διάρκεια του ύπνου που ακολουθείται από ρουθούνισμα όταν ξαναρχίζει η αναπνοή.

Ο κίνδυνος ψηλής πίεσης και καρδιακής ανεπάρκειας λόγω σοβαρής μορφής ροχαλητού αυξάνεται με την ηλικία. Το ροχαλητό είναι σπανιότερο στους νέους και η συχνότητα του αυξάνεται μετά από την ηλικία των 40 και 50 ετών.

Για να εγκατασταθούν αγγειακά και καρδιακά προβλήματα λόγω ροχαλητού, χρειάζεται ένα συνεχόμενο χρονικό διάστημα κατά το οποίο ο ασθενής παρουσιάζει σοβαρό ροχαλητό.

Για τους λόγους αυτούς είναι σημαντικό να υπάρχει εγρήγορση για τους κινδύνους του ροχαλητού ακόμη και από την παιδική και εφηβική ηλικία.

Παιδιά που ροχαλίζουν πρέπει να διερευνώνται, διότι είναι πιθανόν ότι οι αιτίες που προκαλούν σε αυτά ροχαλητό, θα παραμείνουν και θα επηρεάζουν τα παιδιά και αργότερα στη ζωή τους.

Σε μια τέτοια εξέλιξη δεν μπορεί να αποκλειστεί το ενδεχόμενο, ότι τα παιδιά αυτά σαν ενήλικες πλέον, θα έχουν ψηλή πίεση και καρδιακές παθήσεις νωρίτερα σε σύγκριση με άτομα που αρχίζουν να έχουν σοβαρό ροχαλητό αργότερα στη ζωή τους.

 Μελέτη του ύπνου

Ακρογωνιαίος λίθος στη διάγνωση της υπνικής άπνοιας είναι η επονομαζόμενη πολυσωματοκαταγραφική μελέτη ύπνου.

Η μελέτη αυτή επιτρέπει την ταυτόχρονη και συνεχή καταγραφή πολλαπλών καρδιοαναπνευστικών παραμέτρων κατά τη διάρκεια του ύπνου. Σημαντικότερες εξ αυτών είναι ο υποαπνοϊκός δείκτης (ο αριθμός δηλαδή των επεισοδίων άπνοιας και υπόπνοιας ανά ώρα ύπνου) και οι διακυμάνσεις του κορεσμού της αιμοσφαιρίνης στο αίμα.

Με τις λαμβανόμενες τιμές καθορίζεται η βαρύτητα της υπνικής άπνοιας και σχεδιάζεται η αντιμετώπισή της.

Κλασικά, η μελέτη ύπνου πραγματοποιείται σε ειδικά διαμορφωμένες μονάδες των νοσοκομείων στις οποίες εισάγονται και διανυκτερεύουν οι ασθενείς.

Αν η αιτία της άπνοιας είναι κάποια ανατομική ανωμαλία (λ.χ. στο ρινικό διάφραγμα), η λύση είναι χειρουργική επέμβαση, συνήθως με μικρής βαρύτητας επεμβάσεις στη μύτη ή/και τον στοματοφάρυγγα κλιμακωτά, ανάλογα με τη βαρύτητα της πάθησης.

Σε περιπτώσεις βαριάς υπνικής άπνοιας απαιτείται εφαρμογή μάσκας συνεχούς θετικής πίεσης (CPAP) σε όλη τη διάρκεια του ύπνου και σε καθημερινή βάση. Η εφαρμογή της μάσκας ρυθμίζει μέσα σε μικρό χρονικό διάστημα την αρτηριακή πίεση και μειώνει τις αρρυθμίες. 

Συμπερασματικά θα τονίσουμε το γεγονός ότι δεδομένα που προκύπτουν από σειρά ερευνών, επιβάλλουν διερεύνηση και αντιμετώπιση των περιπτώσεων σοβαρού ροχαλητού σε ενήλικες αλλά και σε παιδιά διότι υπάρχει ο κίνδυνος ψηλής πίεσης και εγκατάστασης καρδιακής ανεπάρκειας.