ΠΡΗΞΙΜΟ

ΦΟΥΣΚΩΜΑ Ή ΠΡΗΞΙΜΟ ΣΤΑ ΠΟΔΙΑ: Ψάξτε την καρδιά σας

Το φούσκωμα ή πρήξιμο των ποδιών και των αστραγάλων είναι ένα πολύ συχνό πρόβλημα. Με την αύξηση της ηλικίας το πρόβλημα γίνεται συχνότερο.

Η συλλογή υγρών περιφερικά στις κνήμες, στους αστραγάλους και στα πόδια δημιουργεί οίδημα. Είναι το οίδημα αυτό που δίνει την εντύπωση του φουσκώματος ή του πρηξίματος.

Το φούσκωμα στα πόδια μπορεί να είναι μόνο στη μια μεριά ή να επηρεάζει και τα δύο κάτω μέλη. Συνήθως το πρήξιμο εντοπίζεται στα πόδια και στους αστράγαλους. Κάποτε όμως μπορεί να ανέρχεται στις κνήμες,  στα γόνατα και ψηλότερα έως τους μηρούς.

Η ύπαρξη οιδήματος στα κάτω μέλη απαιτεί μια προσεκτική κλινική εξέταση αφού πρώτα ληφθεί ένα λεπτομερές ιστορικό του προβλήματος και γενικότερα της κατάστασης του ασθενούς.

Εάν το ιστορικό και η κλινική εξέταση του ασθενούς δεν αρκούν για να γίνει η διάγνωση και να βρεθεί η αιτία πρόκλησης του προβλήματος, υπάρχουν συμπληρωματικές εξετάσεις που βοηθούν αποτελεσματικά για το σκοπό αυτό.

Κλινική εξέταση

Στην κλινική εξέταση είναι σημαντικό να διευκρινισθεί κατά πόσο το φούσκωμα των ποδιών υπάρχει στο ένα μόνο κάτω μέλος (μηρός, γόνατο, κνήμη, αστράγαλος, πόδι) ή εάν υπάρχει και στα δύο κάτω μέλη. Όταν το φούσκωμα παρατηρείται και στα δύο κάτω μέλη, συχνά η αιτία είναι γενική χωρίς αυτό να είναι απόλυτο.

Για παράδειγμα η καρδιακή ή η νεφρική ανεπάρκεια είναι γενικές αιτίες και δυνατόν να προκαλούν αμφοτερόπλευρο οίδημα, δηλαδή πρήξιμο και στους δύο αστραγάλους και πόδια. Όταν είναι μόνο στο ένα κάτω μέλος, η αιτία συχνά έχει σχέση με τραυματισμό, μολύνσεις, παθήσεις των φλεβών ή των λεμφατικών αγγείων.

Στην εξέταση πρέπει να διευκρινιστεί εάν ο ασθενής έχει και αλλού στο σώμα του οιδήματα όπως για παράδειγμα  στην περιοχή των ματιών που εκδηλώνονται σε περιπτώσεις νεφρικής ανεπάρκειας. Η ύπαρξη διάρροιας ή άλλης διαταραχής του πεπτικού σωλήνα μπορεί να οδηγεί σε απώλεια πρωτεϊνών που με τη σειρά της είναι αιτία πρόκλησης οιδημάτων.

Τα οιδήματα στα κάτω μέλη μαζί με δυσκολίες της αναπνοής, όπως δύσπνοια μπορεί να σχετίζονται με καρδιακή ανεπάρκεια. Το πρήξιμο της κοιλιάς λόγω μάζας ή η εγκυμοσύνη δημιουργούν φούσκωμα στα πόδια.

Το οδυνηρό, φλεγμονώδες πρήξιμο του ενός κάτω μέλους, ιδιαίτερα στο πίσω μέρος της κνήμης σχετίζεται με βαθιά φλεβική θρόμβωση. Μπορεί όμως να σχετίζεται με άλλες αιτίες φλεγμονής όπως η μόλυνση των μαλακών μορίων της περιοχής ή με οστεομυελίτιδα που συνοδεύονται επίσης και από πυρετό με δυνατό πόνο.

Τα φλεβικά προβλήματα στα κάτω μέλη εκτός από το φούσκωμα δημιουργούν και αύξηση ή ανωμαλίες του χρωματισμού του δέρματος της περιοχής. Είναι σημαντικό να διευκρινιστεί εάν το φούσκωμα στα πόδια του ασθενούς σχετίζονται με παρατεταμένη ακινησία και με την καθιστική θέση διότι αυτές μπορεί να προκαλούν το πρόβλημα.

Στην εξέταση ο γιατρός θα πρέπει να πληροφορηθεί εάν ο ασθενής:

  1. Παρουσιάζει δύσπνοια όταν δεν κάνει τίποτα ή όταν κάνει κάποια σωματική προσπάθεια
  2. Έχει πόνο ή αίσθηση μεγάλου βάρους στο στήθος
  3. Έχει κανονική διούρηση ή όχι, δηλαδή εάν η ποσότητα των ούρων που κάνει είναι κανονική ή μειωμένη
  4. Παρουσιάζει πόνο στην περιοχή του πρηξίματος με κοκκίνισμα και αύξηση της θερμότητας τοπικά
  5. Έχει πυρετό ή όχι.

Γενικά βλέπουμε ότι η εξέταση του ασθενούς μπορεί να βοηθά στην αναγνώριση της γενεσιουργού αιτίας.

 Οι αιτίες που προκαλούν οίδημα, φούσκωμα ή πρήξιμο στα κάτω μέλη

Το οίδημα άκρου πόδα, ποδιού και αστραγάλου είναι κοινό στις ακόλουθες περιστάσεις:

  1. Παρατεταμένη ορθοστασία
  2. Μεγάλες αεροπορικές πτήσεις ή μετακινήσεις με αυτοκίνητο
  3. Έμμηνος περίοδος (για κάποιες γυναίκες)
  4. Εγκυμοσύνη – το υπερβολικό οίδημα μπορεί να είναι σημείο προεκλαμψίας, μιας σοβαρής κατάστασης, που καλείται και τοξαιμία, και περιλαμβάνει υψηλή αρτηριακή πίεση και οίδημα
  5. Αυξημένο βάρος
  6. Μεγάλη ηλικία
  7. Τραυματισμός στον αστράγαλο ή άκρο πόδα

Τα πρησμένα πόδια μπορεί να είναι σημείο καρδιακής ανεπάρκειας, νεφρικής ανεπάρκειας ή ηπατικής ανεπάρκειας. Σε αυτές τις καταστάσεις, υπάρχει περίσσεια υγρού στο σώμα.

Άλλες παθήσεις που μπορούν να προκαλέσουν οίδημα σε ένα ή και στα δύο πόδια περιλαμβάνουν:

  1. Θρόμβος αίματος
  2. Λοίμωξη του ποδιού
  3. Φλεβική ανεπάρκεια (όταν οι φλέβες στα πόδια σας δεν μπορούν να αντλήσουν επαρκώς το αίμα πίσω στην καρδιά)
  4. Κιρσοί
  5. Εγκαύματα (περιλαμβανομένου των ηλιακών)
  6. Τσίμπημα εντόμων
  7. Ασιτία ή υποσιτισμός
  8. Εγχείρηση στο πόδι
  9. Απόφραξη των λεμφαδένων στα πόδια

Συγκεκριμένα φάρμακα μπορούν να προκαλέσουν οίδημα στα κάτω άκρα:

  1. Ορμόνες όπως τα οιστρογόνα (στα αντισυλληπτικά χάπια ή για θεραπεία υποκατάστασης ορμονών) και η τεστοστερόνη
  2. Τα φάρμακα για την πίεση που καλούνται αναστολείς διαύλων ασβεστίου (όπως νιφεδιπίνη, αμλοδιπίνη, διλτιαζέμη, φελοδιπίνη και βεραπαμίλη)
  3. Στεροειδή
  4. Αντικαταθλιπτικά, περιλαμβανομένου των αναστολέων ΜΑΟ (όπως φαινελζίνη και τρανυλκυπρομίνη) και τρικυκλικά (όπως νορτριπτυλίνη, δεσιπραμίνη και αμιτριπτυλίνη)

 Τι να Περιμένετε κατά την Επίσκεψη στο Γιατρό

Ο γιατρός θα σας πάρει το ιατρικό ιστορικό σας και θα σας εξετάσει διεξοδικά, δίνοντας ιδιαίτερη προσοχή στην καρδιά, τους πνεύμονες, την κοιλιά και τα κάτω άκρα σας.

Ο γιατρός θα σας κάνει ερωτήσεις όπως οι ακόλουθες:

  1. Ποιό σημείο στο σώμα σας πρήζετε; Οι αστράγαλοι, ο άκρος πόδας, τα πόδια; Πάνω ή κάτω από το γόνατο;
  2. Το οίδημα είναι συνεχές ή είναι χειρότερο το πρωί ή το απόγευμα;
  3. Τι βελτιώνει το πρήξιμο;
  4. Τι επιδεινώνει το πρήξιμο;
  5. Το οίδημα βελτιώνετε όταν ανυψώνετε τα πόδια σας;
  6. Τι άλλα συμπτώματα έχετε;
  7. Οι διαγνωστικές εξετάσεις που μπορεί να εκτελεστούν περιλαμβάνουν:
  8. Αιματολογικές εξετάσεις, όπως γενική αίματος και βιοχημική
  9. ΗΚΓ
  10. Ακτινογραφία θώρακα ή των άκρων
  11. Ανάλυση ούρων

Η συγκεκριμένη θεραπεία θα κατευθυνθεί έναντι της υποκείμενης αιτίας που θα βρεθεί. Μπορεί να χορηγηθούν διουρητικά. Αυτά είναι αποτελεσματικά στη μείωση του οιδήματος αλλά έχουν παρενέργειες. Η οικιακή περίθαλψη για καλοήθεις αιτίες οιδήματος των κάτω άκρων θα πρέπει να επιχειρηθεί αρχικά, πριν τη φαρμακευτική θεραπεία υπό ιατρική παρακολούθηση.

Πρόληψη

Αποφύγετε την παρατεταμένη ορθοστασία ή καθιστική θέση. Όταν ταξιδεύετε με αεροπλάνο, να τεντώνεται τα πόδια σας συχνά και να σηκώνεστε να βαδίζετε όταν είναι δυνατό. Όταν οδηγείτε, να σταματάτε και να τεντώνεται και να περπατάτε κάθε μία ώρα, περίπου. Αποφύγετε τα στενά ρούχα ή τις καλτσοδέτες γύρω από το μηρό σας. Να ασκήστε τακτικά. Χάστε βάρος εάν πρέπει.