ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΠΡΟΣΒΟΛΗ

ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΠΡΟΣΒΟΛΗ: Ποιοι θα πάθουν;

Η καρδία είναι μια μυϊκή αντλία η οποία συστέλλεται και διαστέλλεται περίπου 100.000 φορές κάθε μέρα και κατορθώνει να αποστέλλει και να κυκλοφορεί στο αγγειακό σύστημα περίπου 7.600 λίτρα αίματος.

Οι εκπληκτικές αυτές επιδόσεις επιτρέπουν στο σώμα να λειτουργεί κανονικά και οτιδήποτε παρεμβαίνει στη λειτουργία της καρδίας, πρέπει να αναγνωρίζεται άμεσα για να προλαμβάνεται οποιαδήποτε ανεπανόρθωτη βλάβη.

Είναι σημαντικό να υπενθυμίσουμε ότι οι καρδιακές παθήσεις αποτελούν την πρώτη αιτία θανάτου στις ανεπτυγμένες χώρες. Οι καρδιακές προσβολές, το έμφραγμα του μυοκαρδίου, αποτελούν την κυριότερη έκφραση των καρδιακών νόσων.

Έχει υπολογιστεί ότι από τους ασθενείς που εκδηλώνουν έμφραγμα του μυοκαρδίου, περίπου το 30% θα αποβιώσει δυστυχώς,μέσα στις πρώτες 20 μέρες του επεισοδίου. Το 3% έως το 12% θα αποβιώσει μέσα στο έτος που ακολουθεί. Περίπου 30% βρίσκονται στη ζωή 10 χρόνια μετά από το καρδιακό επεισόδιο.

Τι είναι η καρδιακή προσβολή;

Η καρδιακή προσβολή είναι το έμφραγμα του μυοκαρδίου το οποίο συμβαίνει όταν μια από τις στεφανιαίες αρτηρίες που τροφοδοτούν το μυοκάρδιο με αίμα, παθαίνει μερική ή ολική απόφραξη.

Το αποτέλεσμα είναι μια σοβαρή βλάβη ή νέκρωση του μέρους εκείνου του μυοκαρδίου που εξαρτάται από την αρτηρία που φέρει τη στένωση και έχει αποφραχθεί.

Η δημιουργία πλάκας αθηρωμάτωσης στο εσωτερικό μέρος των στεφανιαίων αρτηριών ή ακόμα η δημιουργία θρόμβου αίματος είναι οι κυριότεροι λόγοι στένωσης και απόφραξης των αρτηριών αυτών.

Η έλλειψη οξυγόνου που προκύπτει στο μυοκάρδιο προκαλεί πόνο. Στη στηθάγχη η έλλειψη οξυγόνου που δημιουργείται προκαλεί επαναλαμβανόμενα επεισόδια πόνου.

Ποια είναι τα συμπτώματα της καρδιακής προσβολής;   

Έντονος πόνος στην προκαρδιακή περιοχή, στο κεντρικό μέρος του στήθους. Ο πόνος διαρκεί περίπου 30 λεπτά και δεν μειώνεται από την ξεκούραση. Εκδηλώνεται κατά τη διάρκεια σωματικής προσπάθειας. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να συμβεί κατά τη διάρκεια του ύπνου και να ξυπνήσει τον άρρωστο.

Ο ασθενής βιώνει τον πόνο σαν ένα έντονο βάρος ή ένα σφίξιμο ή ακόμη σαν δυνατό κάψιμο στην προκαρδιακή περιοχή.

Ο πόνος αυτός μπορεί να αντανακλάται στους ώμους, στον λαιμό, στην κάτω γνάθο, στα χέρια και στους αγκώνες. Υπάρχουν και μερικοί ασθενείς που περιγράφουν πόνο μόνο στους ώμους, στον λαιμό και στα χέρια και όχι στο στήθος. Επίσης μπορεί να εντοπίζεται και στη ράχη, στην ωμοπλάτη και στο πάνω μέρος της κοιλιάς που είναι το επιγάστριο.

Ταυτόχρονα ο ασθενής μπορεί να αισθάνεται έντονη δυσφορία, δύσπνοια, νευρικότητα, ανησυχία και αδυναμία. Μπορεί να έχει ζαλάδες, ναυτία, εμετούς, κρύο ιδρωμένο δέρμα, να νιώθει ένα αίσθημα επικείμενου θανάτου και ακόμη να έχει απώλεια συνειδήσεως.

Παράγοντες κινδύνου

Οι περισσότερες περιπτώσεις καρδιακής προσβολής, πέραν του 90%, μπορούν να προβλεφθούν. Οι αιτίες που τις προκαλούν είναι οι ίδιες σε όλες τις χώρες του κόσμου, πλούσιες ή φτωχές.

Η πρόβλεψη του ποιος θα υποστεί έμφραγμα του μυοκαρδίου μπορεί να γίνει με την αξιολόγηση 9 παραγόντων οι οποίοι μπορούν να μετρηθούν εύκολα κατά την κλινική εξέταση των ασθενών. 

Οι παράγοντες αυτοί είναι:

 

  1. Κάπνισμα 
    2. Ψηλή κακή χοληστερόλη στο αίμα 
    3. Ψηλή πίεση 
    4. Διαβήτης 
    5. Παχυσαρκία με αυξημένο λίπος εντοπισμένο γύρω από την κοιλιά 
    6. Στρες 
    7. Απουσία καθημερινής κατανάλωσης φρούτων και λαχανικών 
    8. Απουσία καθημερινής σωματικής άσκησης 
    9. Κατανάλωση αλκοόλ

 

Οι δύο πιο σημαντικοί παράγοντες για την πρόκληση καρδιακής προσβολής είναι το κάπνισμα και η ψηλή κακή χοληστερόλη στο αίμα. Οι δύο πρώτοι αυτοί παράγοντες είναι μαζί υπεύθυνοι για την πρόκληση του 66% των εμφραγμάτων του μυοκαρδίου παγκοσμίως.

Το στρες φαίνεται να παίζει μεγαλύτερο ρόλο στην πρόκληση στεφανιαίας νόσου και εμφράγματος μυοκαρδίου από ότι μέχρι σήμερα ήταν γνωστό. Συνολικά βρέθηκε ότι είναι υπεύθυνο για το 33% των περιπτώσεων καρδιακής προσβολής.

Το ψυχολογικό στρες, που είναι δυνατόν να προκληθεί από την ένταση στο σπίτι ή στην εργασία, από οικονομικά προβλήματα, διαζύγιο, θάνατο ενός παιδιού ή όταν υπάρχει το αίσθημα απώλειας ελέγχου της ζωής, αποδεικνύεται από τους κύριους παράγοντες που συμβάλλουν στην πρόκληση καρδιακής προσβολής.

Η σωματική άσκηση, η καθημερινή κατανάλωση φρούτων και λαχανικών και η μέτρια κατανάλωση αλκοόλ, προσφέρουν προστασία στην καρδία από το έμφραγμα.

 Πώς γίνεται η διάγνωση;

Η διάγνωση βασίζεται πάνω στο ιστορικό του ασθενούς, από την κλινική εικόνα που παρουσιάζει, από ευρήματα που θα δείξει η λεπτομερής κλινική εξέταση και από τις συμπληρωματικές αιματολογικές και άλλες εξετάσεις.

Οι αναλύσεις του αίματος θα δείξουν αυξημένα καρδιακά ένζυμα, τα οποία απελευθερώνονται στην κυκλοφορία του αίματος, λόγω νέκρωσης των κυττάρων του μυοκαρδίου από την ισχαιμία και ανοξία.

Το ηλεκτροκαρδιογράφημα θα δείξει αλλαγές ανάλογα με την περιοχή του μυοκαρδίου που έχει επηρεαστεί (πρόσθιο, κατώτερο, οπίσθιο ή υπενδοκάρδιο έμφραγμα).

Αντιμετώπιση και θεραπεία

Ο ασθενής όταν εκδηλώσει έμφραγμα του μυοκαρδίου χρειάζεται επειγόντως εισαγωγή σε μονάδα εντατικής θεραπείας όπου αρχικά θα του χορηγηθούν οξυγόνο, φάρμακα εναντίον του πόνου, χαμηλές δόσεις ασπιρίνης, αντιαρρυθμικά φάρμακα εάν χρειάζεται και φάρμακα της κατηγορίας των  β-αναστολέων ή αναστολείς της αγγειοτασίνης ΙΙ.

Επίσης επειγόντως πρέπει να χορηγηθεί θρομβολυτική θεραπεία με στόχο τη διάλυση του θρόμβου που αποφράσσει την αρτηρία που επηρεάζεται και να αποκαταστήσει την κανονική κυκλοφορία του αίματος στο μέρος του μυοκαρδίου που πάσχει από ισχαιμία.

Σε ορισμένες περιπτώσεις όπου έχει εκδηλωθεί καρδιακή ανακοπή η υπάρχουν επικίνδυνες αλλοιώσεις του καρδιακού ρυθμού, χρειάζεται θεραπεία με εξωτερικό απινιδωτή. Η χορήγηση ηλεκτρικών σοκ με το μηχάνημα αυτό μπορεί να αποκαταστήσει την καρδιακή λειτουργία.

Ο εσωτερικός απινιδωτής, που εμφυτεύεται στην καρδία, μπορεί να δίνει τα ηλεκτρικά σοκ όταν ο καρδιακός ρυθμός παρουσιάζει επικίνδυνες ανωμαλίες.

Η αγγειοπλαστική θεραπεία (μπαλονάκι) και η χειρουργική επέμβαση με  αορτοστεφανιαία παράκαμψη (το γνωστό by-pass) μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την διάνοιξη των κλειστών στεφανιαίων αρτηριών.

Πρόληψη

Είναι λυπηρό να έχουμε τόσους πολλούς θανάτους λόγω εμφράγματος μυοκαρδίου, τη στιγμή που το 80% από αυτούς, μπορεί να προληφθεί. Αρκεί να αναφέρουμε ότι σύμφωνα με στοιχεία από την Παγκόσμιο Οργάνωση Υγείας κατά το 1998, απεβίωσαν πέραν των 15 εκατομμυρίων ανθρώπων λόγω εμφράγματος μυοκαρδίου.

Παράλληλα σημειώνουμε ότι κάθε χρόνο όλο και περισσότεροι άνθρωποι γίνονται παχύσαρκοι και διαβητικοί λόγω της τοξικής, πλούσιας σε ενέργεια, κακής διατροφής. Η παγκόσμια επιδημία παχυσαρκίας και διαβήτη που εξελίσσεται σήμερα ανεξέλεγκτη, θα αυξήσει δραματικά τον αριθμό θανάτων από έμφραγμα που θα βλέπουμε στα επόμενα χρόνια.

Δυστυχώς φαίνεται ότι μέχρι να διαφοροποιήσουμε τον τρόπο ζωής μας, να αλλάξουμε το περιβάλλον με τρόπο τέτοιο που να ευνοεί τη σωματική άσκηση και να σταματήσουμε την αυτοκαταστροφική συμπεριφορά που μας χαρακτηρίζει σήμερα, η συχνότητα των καρδιακών προσβολών δεν πρόκειται να σταματήσει να αυξάνεται.

ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΛΟΓΩ ΣΤΡΕΣ

Σε ασθενείς με στεφανιαία νόσο της καρδιάς, το στρες είναι παράγοντας που αποδεδειγμένα μπορεί να προκαλεί ξαφνικό θάνατο λόγω καρδιακής ανακοπής.

Το σωματικό ή το συναισθηματικό στρες, προκαλεί αύξηση της κυκλοφορίας στο αίμα των ορμονών του στρες όπως η αδρεναλίνη, η κορτιζόνη και η νορεπινεφρίνη. 

Ταυτόχρονα ψηλώνει η πίεση και επιταχύνεται ο καρδιακός ρυθμός.

Οι ανάγκες σε οξυγόνο του οργανισμού αυξάνονται λόγω της μεγαλύτερης ζήτησης που δημιουργείται από το μεταβολισμό που προσωρινά δραστηριοποιείται περισσότερο κατά το στρες.

Το στρες, είναι σε θέση να προκαλεί σπασμούς στα στεφανιαία αγγεία τη καρδίας τα οποία την τροφοδοτούν με οξυγόνο. Η ισχαιμία που προκύπτει στο μυοκάρδιο είναι αιτία στηθάγχης ή ακόμη σε σοβαρότερες περιπτώσεις, εμφράγματος μυοκαρδίου.

Οι καρδιακές αρρυθμίες συμβαίνουν ευκολότερα κατά το σωματικό ή συναισθηματικό στρες λόγω αστάθειας της ηλεκτρικής λειτουργίας της καρδίας. Μεταξύ των συχνότερων αρρυθμιών που παρατηρούνται περιλαμβάνονται η κοιλιακή ταχυκαρδία, η κοιλιακή μαρμαρυγή και η κολπική μαρμαρυγή.

 Όμως σε ασθενείς που φαινομενικά έχουν κανονική καρδιά, το στρες μπορεί να προκαλεί καρδιακή ανακοπή;

Η καρδιακή ανακοπή συμβαίνει κυρίως λόγω ανωμαλιών του καρδιακού ρυθμού. Η κοιλιακή μαρμαρυγή είναι σοβαρή καρδιακή αρρυθμία που οδηγεί σε θάνατο τον ασθενή σε μερικά λεπτά.

Η κοιλιακή μαρμαρυγή μπορεί να συμβεί σε ασθενείς που έχουν καρδιοπάθεια. Υπάρχουν όμως περιπτώσεις κοιλιακής μαρμαρυγής όπου δεν είναι δυνατόν να αναγνωριστεί καρδιακή πάθηση που την προκαλεί. Στις περιπτώσεις αυτές η αρρυθμία ονομάζεται ιδιοπαθής κοιλιακή μαρμαρυγή.

Το στρες είναι αιτία καρδιακής προσβολής, ξαφνικού καρδιακού θανάτου, καρδιακής ανεπάρκειας και αρρυθμιών.

Το συναισθηματικό στρες είναι επικίνδυνο για ασθενείς με συμφορητική καρδιακή ανεπάρκεια, στεφανιαία νόσο της καρδίας, αρρυθμίες και άλλες καρδιακές ή αγγειακές παθήσεις.

Το στρες λόγω υπερβολικής σωματικής προσπάθειας και το συναισθηματικό στρες, είναι αιτία προβλημάτων τόσο στους άνδρες όσο και στις γυναίκες. Όμως οι γυναίκες, φαίνεται ότι είναι ιδιαίτερα ευάλωτες στο να παρουσιάζουν καρδιακά προβλήματα όταν υφίστανται συναισθηματικό στρες.

Το ερώτημα που τίθεται είναι κατά πόσο το στρες επηρεάζοντας το αυτόνομο νευρικό σύστημα, είναι δυνατόν να προκαλεί σε ορισμένους ιδιαίτερα ευαίσθητους ασθενείς, ανωμαλίες του καρδιακού ρυθμού που μπορεί να είναι τόσο σοβαρές όπως η καρδιακή μαρμαρυγή, οδηγώντας έτσι σε καρδιακή ανακοπή και ξαφνικό θάνατο.

Για να απαντήσουν στο εν λόγω ερώτημα, γιατροί από πανεπιστήμια διαφόρων χωρών, μελέτησαν τις περιπτώσεις 25 ασθενών (12 άνδρες και 13 γυναίκες) που επιβίωσαν από ιδιοπαθή κοιλιακή μαρμαρυγή.

Επίσης εξετάστηκαν για σκοπούς σύγκρισης τα δεδομένα από 25 άλλους ασθενείς που είχαν υποστεί καρδιακή προσβολή ή στηθάγχη για την οποία χρειάστηκε επεμβατική θεραπεία (αγγειοπλαστική) αλλά δεν είχαν υποστεί καρδιακή ανακοπή.

Μεταξύ των 25 ασθενών που επιβίωσαν από κοιλιακή μαρμαρυγή, κατά τους 6 μήνες που προηγήθηκαν του καρδιακού επεισοδίου, οι 20 είχαν βιώσει καταστάσεις στρες που αξιολογήθηκαν ως ψηλού ή μέτριου βαθμού σοβαρότητας. Άλλοι 5 ασθενείς από την ομάδα αυτή, είχαν βιώσει στρες χαμηλού βαθμού.

Αντίθετα στην ομάδα σύγκρισης, μόνο 10 ασθενείς είχαν μέτριο έως σοβαρό στρες και 15 ασθενείς, χαμηλό στρες κατά τους 6 μήνες που προηγήθηκαν του καρδιακού τους επεισοδίου.

Αντίθετα στη δεύτερη ομάδα, κατά τις 24 ώρες που προηγήθηκαν του καρδιακού τους επεισοδίου, μόνο 2 ασθενείς είχαν βιώσει στρες ψηλού ή μέτριου βαθμού σοβαρότητας. Άλλοι 22 είχαν στρες χαμηλής έντασης.

Με βάση τα πιο πάνω ευρήματα, οι συντελεστές της διεθνούς αυτής έρευνας, συμπεραίνουν ότι πράγματι το στρες μπορεί να είναι η αιτία έναρξης ιδιοπαθούς κοιλιακής μαρμαρυγής που οδηγεί σε καρδιακή ανακοπή και ξαφνικό θάνατο.

Το πρώτο και μοναδικό σύμπτωμα της ιδιοπαθούς κοιλιακής μαρμαρυγής, είναι η απώλεια των αισθήσεων λόγω του ότι η αρρυθμία προκαλεί χαοτική ανεπαρκή λειτουργία της καρδίας που δεν επιτρέπει σε αρκετό αίμα να τροφοδοτεί τον εγκέφαλο.

Εάν η αρρυθμία αυτή δεν διορθωθεί άμεσα, επέρχεται ο θάνατος του ασθενούς σε μερικά λεπτά. Η αρρυθμία μπορεί να διορθωθεί μόνο με καρδιακό ηλεκτροσόκ που μπορεί να χορηγηθεί με τη βοήθεια εξωτερικού ή εμφυτευμένου καρδιακού απινιδωτή.

Το ηλεκτροσόκ σταματά τη χαοτική ηλεκτρική δραστηριότητα της καρδίας και αποκαθιστά τον κανονικό καρδιακό ρυθμό.

Είναι γεγονός ότι πολλές αρρυθμίες δεν μπορούν να προληφθούν. Όμως μια σειρά από μέτρα μπορούν να προσφέρουν πολλά στην καρδία μειώνοντας τον κίνδυνο για καρδιοπάθεια και αρρυθμία.

Η πρόληψη των προβλημάτων λόγω σωματικού ή συναισθηματικού στρες, είναι σημαντική όχι μόνο για τους ασθενείς που γνωρίζουν ότι είναι καρδιοπαθείς αλλά και για όλους τους άλλους.

Είναι καλύτερα να αποφεύγονται καταστάσεις οι οποίες είναι γνωστό ότι προκαλούν στρες. Η σωματική άσκηση κάθε μέρα, στα μέτρα των δυνατοτήτων του κάθε ατόμου και σύμφωνα με τις συστάσεις του γιατρού του, είναι ιδιαίτερα επωφελής.

Η αποφυγή του καπνίσματος, η κατανάλωση του αλκοολούχων ποτών μόνο σε μικρές ποσότητες (για παράδειγμα 1 έως 2 ποτήρια κρασιού ημερησίως), η υγιεινή διατροφή πλούσια σε φρούτα, λαχανικά, ψάρια και δημητριακά ολικής αλέσεως, ισχυροποιούν το καρδιαγγειακό σύστημα καθιστώντας το πιο ανθεκτικό στις αρνητικές επιδράσεις του στρες.

Η χαλάρωση, οι ασκήσεις τύπου γιόγκα, το διάβασμα, η προσευχή και άλλες μέθοδοι διαλογισμού ή βιοανάδρασης, βοηθούν στην αντιμετώπιση του στρες.

Οι καλοί φίλοι και τα μέλη της οικογένειας, μιλώντας με τα άτομα που κινδυνεύουν από στρες, προσφέρουν υποστήριξη, τα βοηθούν να εκφράζουν τα συναισθήματα τους και συμβάλλουν έτσι στη μείωση της ψυχικής τους έντασης και καταπόνησης.

Σε καρδιοπαθείς ασθενείς, οι γιατροί χορηγούν κάποτε για προστασία από το στρες, φάρμακα όπως οι βήτα αναστολείς που βοηθούν για τη μείωση του καρδιακού ρυθμού και στον έλεγχο των αρρυθμιών.

Η αποφυγή του αχρείαστου στρες, του καπνίσματος, της καθιστικής ζωής, της παχυσαρκίας, της κατάχρησης αλκοόλ, καφεΐνης και ζαχαρούχων ποτών, μπορούν να βοηθούν στην πρόληψη των αρρυθμιών.

Η υγιεινή διατροφή, η τακτική αεροβική σωματική άσκηση όπως το περπάτημα, το κολύμπι, το ελαφρύ τρέξιμο, η ποδηλασία και 8 έως 10 ποτήρια νερό την ημέρα, συμβάλλουν στην πρόληψη των καρδιοπαθειών και των αρρυθμιών.