ΑΡΘΡΑ

ΦΟΥΣΚΩΜΑ Ή ΠΡΗΞΙΜΟ ΣΤΑ ΠΟΔΙΑ: Ψάξτε την καρδιά σας

Το φούσκωμα ή πρήξιμο των ποδιών και των αστραγάλων είναι ένα πολύ συχνό πρόβλημα. Με την αύξηση της ηλικίας το πρόβλημα γίνεται συχνότερο.

Η συλλογή υγρών περιφερικά στις κνήμες, στους αστραγάλους και στα πόδια δημιουργεί οίδημα. Είναι το οίδημα αυτό που δίνει την εντύπωση του φουσκώματος ή του πρηξίματος.

Το φούσκωμα στα πόδια μπορεί να είναι μόνο στη μια μεριά ή να επηρεάζει και τα δύο κάτω μέλη. Συνήθως το πρήξιμο εντοπίζεται στα πόδια και στους αστράγαλους. Κάποτε όμως μπορεί να ανέρχεται στις κνήμες,  στα γόνατα και ψηλότερα έως τους μηρούς.

Η ύπαρξη οιδήματος στα κάτω μέλη απαιτεί μια προσεκτική κλινική εξέταση αφού πρώτα ληφθεί ένα λεπτομερές ιστορικό του προβλήματος και γενικότερα της κατάστασης του ασθενούς.

Εάν το ιστορικό και η κλινική εξέταση του ασθενούς δεν αρκούν για να γίνει η διάγνωση και να βρεθεί η αιτία πρόκλησης του προβλήματος, υπάρχουν συμπληρωματικές εξετάσεις που βοηθούν αποτελεσματικά για το σκοπό αυτό.

Κλινική εξέταση

Στην κλινική εξέταση είναι σημαντικό να διευκρινισθεί κατά πόσο το φούσκωμα των ποδιών υπάρχει στο ένα μόνο κάτω μέλος (μηρός, γόνατο, κνήμη, αστράγαλος, πόδι) ή εάν υπάρχει και στα δύο κάτω μέλη. Όταν το φούσκωμα παρατηρείται και στα δύο κάτω μέλη, συχνά η αιτία είναι γενική χωρίς αυτό να είναι απόλυτο.

Για παράδειγμα η καρδιακή ή η νεφρική ανεπάρκεια είναι γενικές αιτίες και δυνατόν να προκαλούν αμφοτερόπλευρο οίδημα, δηλαδή πρήξιμο και στους δύο αστραγάλους και πόδια. Όταν είναι μόνο στο ένα κάτω μέλος, η αιτία συχνά έχει σχέση με τραυματισμό, μολύνσεις, παθήσεις των φλεβών ή των λεμφατικών αγγείων.

Στην εξέταση πρέπει να διευκρινιστεί εάν ο ασθενής έχει και αλλού στο σώμα του οιδήματα όπως για παράδειγμα  στην περιοχή των ματιών που εκδηλώνονται σε περιπτώσεις νεφρικής ανεπάρκειας. Η ύπαρξη διάρροιας ή άλλης διαταραχής του πεπτικού σωλήνα μπορεί να οδηγεί σε απώλεια πρωτεϊνών που με τη σειρά της είναι αιτία πρόκλησης οιδημάτων.

Τα οιδήματα στα κάτω μέλη μαζί με δυσκολίες της αναπνοής, όπως δύσπνοια μπορεί να σχετίζονται με καρδιακή ανεπάρκεια. Το πρήξιμο της κοιλιάς λόγω μάζας ή η εγκυμοσύνη δημιουργούν φούσκωμα στα πόδια.

Το οδυνηρό, φλεγμονώδες πρήξιμο του ενός κάτω μέλους, ιδιαίτερα στο πίσω μέρος της κνήμης σχετίζεται με βαθιά φλεβική θρόμβωση. Μπορεί όμως να σχετίζεται με άλλες αιτίες φλεγμονής όπως η μόλυνση των μαλακών μορίων της περιοχής ή με οστεομυελίτιδα που συνοδεύονται επίσης και από πυρετό με δυνατό πόνο.

Τα φλεβικά προβλήματα στα κάτω μέλη εκτός από το φούσκωμα δημιουργούν και αύξηση ή ανωμαλίες του χρωματισμού του δέρματος της περιοχής. Είναι σημαντικό να διευκρινιστεί εάν το φούσκωμα στα πόδια του ασθενούς σχετίζονται με παρατεταμένη ακινησία και με την καθιστική θέση διότι αυτές μπορεί να προκαλούν το πρόβλημα.

Στην εξέταση ο γιατρός θα πρέπει να πληροφορηθεί εάν ο ασθενής:

  1. Παρουσιάζει δύσπνοια όταν δεν κάνει τίποτα ή όταν κάνει κάποια σωματική προσπάθεια
  2. Έχει πόνο ή αίσθηση μεγάλου βάρους στο στήθος
  3. Έχει κανονική διούρηση ή όχι, δηλαδή εάν η ποσότητα των ούρων που κάνει είναι κανονική ή μειωμένη
  4. Παρουσιάζει πόνο στην περιοχή του πρηξίματος με κοκκίνισμα και αύξηση της θερμότητας τοπικά
  5. Έχει πυρετό ή όχι.

Γενικά βλέπουμε ότι η εξέταση του ασθενούς μπορεί να βοηθά στην αναγνώριση της γενεσιουργού αιτίας.

 Οι αιτίες που προκαλούν οίδημα, φούσκωμα ή πρήξιμο στα κάτω μέλη

Το οίδημα άκρου πόδα, ποδιού και αστραγάλου είναι κοινό στις ακόλουθες περιστάσεις:

  1. Παρατεταμένη ορθοστασία
  2. Μεγάλες αεροπορικές πτήσεις ή μετακινήσεις με αυτοκίνητο
  3. Έμμηνος περίοδος (για κάποιες γυναίκες)
  4. Εγκυμοσύνη – το υπερβολικό οίδημα μπορεί να είναι σημείο προεκλαμψίας, μιας σοβαρής κατάστασης, που καλείται και τοξαιμία, και περιλαμβάνει υψηλή αρτηριακή πίεση και οίδημα
  5. Αυξημένο βάρος
  6. Μεγάλη ηλικία
  7. Τραυματισμός στον αστράγαλο ή άκρο πόδα

Τα πρησμένα πόδια μπορεί να είναι σημείο καρδιακής ανεπάρκειας, νεφρικής ανεπάρκειας ή ηπατικής ανεπάρκειας. Σε αυτές τις καταστάσεις, υπάρχει περίσσεια υγρού στο σώμα.

Άλλες παθήσεις που μπορούν να προκαλέσουν οίδημα σε ένα ή και στα δύο πόδια περιλαμβάνουν:

  1. Θρόμβος αίματος
  2. Λοίμωξη του ποδιού
  3. Φλεβική ανεπάρκεια (όταν οι φλέβες στα πόδια σας δεν μπορούν να αντλήσουν επαρκώς το αίμα πίσω στην καρδιά)
  4. Κιρσοί
  5. Εγκαύματα (περιλαμβανομένου των ηλιακών)
  6. Τσίμπημα εντόμων
  7. Ασιτία ή υποσιτισμός
  8. Εγχείρηση στο πόδι
  9. Απόφραξη των λεμφαδένων στα πόδια

Συγκεκριμένα φάρμακα μπορούν να προκαλέσουν οίδημα στα κάτω άκρα:

  1. Ορμόνες όπως τα οιστρογόνα (στα αντισυλληπτικά χάπια ή για θεραπεία υποκατάστασης ορμονών) και η τεστοστερόνη
  2. Τα φάρμακα για την πίεση που καλούνται αναστολείς διαύλων ασβεστίου (όπως νιφεδιπίνη, αμλοδιπίνη, διλτιαζέμη, φελοδιπίνη και βεραπαμίλη)
  3. Στεροειδή
  4. Αντικαταθλιπτικά, περιλαμβανομένου των αναστολέων ΜΑΟ (όπως φαινελζίνη και τρανυλκυπρομίνη) και τρικυκλικά (όπως νορτριπτυλίνη, δεσιπραμίνη και αμιτριπτυλίνη)

 Τι να Περιμένετε κατά την Επίσκεψη στο Γιατρό

Ο γιατρός θα σας πάρει το ιατρικό ιστορικό σας και θα σας εξετάσει διεξοδικά, δίνοντας ιδιαίτερη προσοχή στην καρδιά, τους πνεύμονες, την κοιλιά και τα κάτω άκρα σας.

Ο γιατρός θα σας κάνει ερωτήσεις όπως οι ακόλουθες:

  1. Ποιό σημείο στο σώμα σας πρήζετε; Οι αστράγαλοι, ο άκρος πόδας, τα πόδια; Πάνω ή κάτω από το γόνατο;
  2. Το οίδημα είναι συνεχές ή είναι χειρότερο το πρωί ή το απόγευμα;
  3. Τι βελτιώνει το πρήξιμο;
  4. Τι επιδεινώνει το πρήξιμο;
  5. Το οίδημα βελτιώνετε όταν ανυψώνετε τα πόδια σας;
  6. Τι άλλα συμπτώματα έχετε;
  7. Οι διαγνωστικές εξετάσεις που μπορεί να εκτελεστούν περιλαμβάνουν:
  8. Αιματολογικές εξετάσεις, όπως γενική αίματος και βιοχημική
  9. ΗΚΓ
  10. Ακτινογραφία θώρακα ή των άκρων
  11. Ανάλυση ούρων

Η συγκεκριμένη θεραπεία θα κατευθυνθεί έναντι της υποκείμενης αιτίας που θα βρεθεί. Μπορεί να χορηγηθούν διουρητικά. Αυτά είναι αποτελεσματικά στη μείωση του οιδήματος αλλά έχουν παρενέργειες. Η οικιακή περίθαλψη για καλοήθεις αιτίες οιδήματος των κάτω άκρων θα πρέπει να επιχειρηθεί αρχικά, πριν τη φαρμακευτική θεραπεία υπό ιατρική παρακολούθηση.

Πρόληψη

Αποφύγετε την παρατεταμένη ορθοστασία ή καθιστική θέση. Όταν ταξιδεύετε με αεροπλάνο, να τεντώνεται τα πόδια σας συχνά και να σηκώνεστε να βαδίζετε όταν είναι δυνατό. Όταν οδηγείτε, να σταματάτε και να τεντώνεται και να περπατάτε κάθε μία ώρα, περίπου. Αποφύγετε τα στενά ρούχα ή τις καλτσοδέτες γύρω από το μηρό σας. Να ασκήστε τακτικά. Χάστε βάρος εάν πρέπει.

ΛΙΠΟΘΥΜΙΑ: Γιατί πρέπει να επισκεφτώ τον καρδιολόγο άμεσα!

Η λιποθυμία είναι η παροδική απώλεια της συνείδησης. Οφείλεται στη μείωση της παροχής οξυγόνου στον εγκέφαλο.

Όταν για διάφορους λόγους, το οξυγόνο που φθάνει στον εγκέφαλο είναι λιγότερο από το αναγκαίο για τις βασικές λειτουργίες, τότε συμβαίνει η λιποθυμία, η οποία αποκαλείται και συγκοπή.

Ο βασικός μηχανισμός που οδηγεί στη λιποθυμία είναι η ξαφνική μείωση της ροής αίματος προς τον εγκέφαλο. Η μείωση της ροής μπορεί να προκληθεί είτε από μια αλλαγή στην αιμοδυναμική ρύθμιση της κατανομής του όγκου αίματος στην κυκλοφορία, είτε από ένα καρδιακό πρόβλημα όπως ανωμαλίες του ρυθμού της καρδίας.

Είναι σημαντικό να τονισθεί ότι τα λιποθυμικά επεισόδια είναι συχνά και είναι δυνατόν να συμβούν σε υγιή άτομα. Έχει υπολογιστεί ότι περίπου 30% του πληθυσμού έχει υποστεί τουλάχιστο ένα επεισόδιο λιποθυμίας.

Παράλληλα όμως, θα πρέπει να επισημανθεί ότι υπάρχουν περιπτώσεις λιποθυμικών επεισοδίων που συνδυάζονται με σοβαρές παθολογικές καταστάσεις. Οι διαταραχές αυτές μπορεί να είναι καρδιακού τύπου, αγγειακού τύπου με ανωμαλίες των αγγείων που παρέχουν αίμα στον εγκέφαλο ή ακόμη νευρολογικού τύπου παθήσεις.

Θα πρέπει λοιπόν να συγκρατήσουμε ότι ένα επεισόδιο λιποθυμίας σε ένα κατά τα άλλα υγιές άτομο, θα περάσει γρήγορα χωρίς πρόβλημα.

Αντίθετα σε ένα άτομο με προβλήματα υγείας, όπως καρδιακές ή εγκεφαλικές παθήσεις, διαβήτη, ψηλή πίεση ή άλλα, ένα επεισόδιο λιποθυμίας ή συγκοπής, μπορεί να δείχνει ότι κάτι σοβαρότερο συμβαίνει και ακόμη ότι είναι δυνατόν να απειλείται η ζωή του. Σίγουρα στις περιπτώσεις αυτές απαιτείται άμεση ιατρική παρέμβαση.

Τα συνηθέστερα αίτια της λιποθυμίας είναι:

Απλή λιποθυμία που μπορεί να οφείλεται σε περιβαλλοντολογικούς παράγοντες (πχ. ζεστό περιβάλλον), συναισθηματικοί παράγοντες (άγχος, φόβος), σωματικοί παράγοντες (ορθοστασία), κούραση, αφυδάτωση, εγκυμοσύνη, υπογλυκαιμία.

Πριν από ένα επεισόδιο λιποθυμίας ο ασθενής είναι δυνατόν να παρουσιάσει κάποια σημεία και συμπτώματα:

  1. Χλωμάδα
  2. Αδυναμία
  3. Ζαλάδα
  4. Αίσθημα μείωσης της ακοής
  5. Μείωση της όρασης
  6. Ναυτία
  7. Εφίδρωση
  8. Ταχυκαρδία ή αρρυθμία
  9. Απώλεια μνήμης κατά τη στιγμή που γίνεται η λιποθυμία (ιδιαίτερα στους ηλικιωμένους ασθενείς).

 

Εάν η λιποθυμία συμβεί ενώ ο ασθενής στέκεται τότε θα πέσει κάτω λόγω απώλειας ελέγχου του μυϊκού τόνου. Εάν ο ασθενής κάθεται, μπορεί να γείρει προς τα εμπρός, πίσω ή στο πλευρό.

Στους ηλικιωμένους μια λιποθυμία μπορεί να προκαλέσει κατάγματα λόγω της πτώσης ή ακόμα αιμορραγία στον εγκέφαλο λόγω κτυπήματος στο κεφάλι.

Κάποτε μετά που θα χάσει τις αισθήσεις του ο ασθενής, μπορεί να παρουσιάσει μερικές κινήσεις σαν τα τινάγματα τα οποία πιθανόν να εκληφθούν από αυτούς που είναι παρόντες, σαν σπασμοί.

Σε περίπτωση λιποθυμίας ξαπλώνουμε τον ασθενή σε ύπτια θέση και όχι σε καθιστή. Χαλαρώνουμε τα ρούχα γύρω από τον λαιμό και πιθανό να χρειαστεί και χορήγηση οξυγόνου. Όταν ο ασθενής είναι αναίσθητος, να μην επιχειρούμε να του δώσουμε κάτι (πχ νερό ή γλυκό) γιατί η πιθανότητα να του προκαλέσουμε εισρόφηση είναι μεγαλύτερη από την πιθανότητα να του προσφέρουμε κάτι ουσιαστικό.

Μπορούμε να αποφύγουμε την υποτροπή λιποθυμικών επεισοδίων με απλά καθημερινά προφυλακτικά μέσα όπως:

  1. Καλή ενυδάτωση (λήψη άφθονων υγρών)
  2. Κατανάλωση άλατος (αν δεν αντενδείκνυται από το ιστορικό του ασθενή)
  3. Αποφυγή παρατεταμένης ορθοστασίας
  4. Διακοπή καπνίσματος
  5. Καλή διατροφή

Οι καρδιακές παθήσεις, οι ανωμαλίες του καρδιακού ρυθμού, η επιληψία, οι ανωμαλίες με στένωση των αγγείων (καρωτίδες) που παρέχουν αίμα στον εγκέφαλο μπορεί να προκαλέσουν συγκοπή.

Για τους λόγους αυτούς είναι σημαντικό, η αναζήτηση της αιτίας που βρίσκεται πίσω από ένα λιποθυμικό επεισόδιο, να λαμβάνει αρχικά υπ’ όψη το λεπτομερές ιατρικό ιστορικό του ασθενούς.

Στη συνέχεια σε ορισμένες περιπτώσεις, είτε λόγω ιστορικού, είτε λόγω του ότι υπάρχουν επαναλαμβανόμενα επεισόδια λιποθυμίας, θα πρέπει να γίνεται μια διεξοδική διαγνωστική διερεύνηση.

Η ανεύρεση της αιτίας θα μπορέσει να κατευθύνει ανάλογα και τη θεραπευτική αντιμετώπιση.

ΤΟ ΡΟΧΑΛΗΤΟ: Δεν είναι πάντοτε αθώο

Χρρρρρ, χρρρρρ, χρρρρρ. Αυτός είναι ένας ήχος αρκετά συχνός στα αυτιά κυρίως των Ελληνίδων τα βράδια, όταν οι άντρες τους ροχαλίζουν (υπολογίζεται ότι ροχαλίζει το 25% των ανδρών ηλικίας 30-60 ετών και μόνο το 9% των γυναικών). Εκτός από εκνευριστικός, ο ήχος αυτός φαίνεται ότι μπορεί να είναι και επικίνδυνος.

Ενώ το κοινό ροχαλητό όταν είναι ήπιο και περιοδικό ιδιαίτερα σε νεαρούς και υγιείς ενηλίκους μπορεί να θεωρηθεί φυσιολογικό, κάτι τέτοιο δεν ισχύει για την αποφρακτική υπνική άπνοια.

Σε αυτή την περίπτωση, κατά το έντονο ροχαλητό διακόπτεται η αναπνοή για μεγάλο διάστημα (πάνω από 10 δευτερόλεπτα) και 5-7 φορές την ώρα ή περισσότερο από 30 φορές κάθε βράδυ.

Εξαιτίας της διακοπής, το οξυγόνο στο αίμα μειώνεται σημαντικά οδηγώντας σε υποξαιμία (μειωμένη οξυγόνωση) και κάποιου βαθμού αφύπνιση. Ο βαθύς ύπνος, που ξεκουράζει το σώμα και το πνεύμα, είναι σε τέτοιες περιπτώσεις αδύνατος και εάν δεν υπάρξει θεραπεία μπορεί με το πέρασμα του χρόνου να δημιουργηθούν πολλά και σοβαρά προβλήματα.

Αιτίες

Αιτία της υπνικής άπνοιας είναι η απόφραξη του ανώτερου αναπνευστικού συστήματος (γι’ αυτό αποκαλείται αποφρακτική υπνική άπνοια), που μπορεί να έχει πολλές αιτίες.

Το να έχει κανείς συγκεκριμένο σωματότυπο (παχυσαρκία, βραχύς τράχηλος, αυξημένη περίμετρος λαιμού), το κάπνισμα, ορισμένα ιδιαίτερα κρανιοπροσωπικά χαρακτηριστικά (μικρή γνάθος), η δυσχερής ρινική αναπνοή λόγω σκολίωσης του ρινικού διαφράγματος ή άλλης παθολογίας, καθώς και το μέγεθος και η κατασκευή της γλώσσας, της μαλακής υπερώας και του κατώτερου τμήματος του φάρυγγα, μπορεί να οδηγήσουν σε αυτή την απόφραξη, ιδίως σε ύπτια θέση κατά τον ύπνο.

Συνήθως οι ίδιοι οι ασθενείς δεν αντιλαμβάνονται τι τους συμβαίνει κατά τη νυκτερινή κατάκλιση, αλλά οι σύντροφοί τους αναφέρουν έντονο ροχαλητό και διακοπή της αναπνοής που ακολουθείται από πνιγμονή και αγωνιώδη αναπνευστική προσπάθεια.

Βραχυπρόθεσμα, οι ασθενείς αντιμετωπίζουν έντονο πρόβλημα κόπωσης και υπνηλίας κατά τη διάρκεια της ημέρας. Τα συνηθέστερα συμπτώματα των ανθρώπων που παρουσιάζουν άπνοια είναι να ξυπνούν κουρασμένοι, να μην μπορούν να συγκεντρωθούν και να επιζητούν συχνά διαλείμματα ύπνου κατά τη διάρκεια της ημέρας.

Συνέπειες σε καρδιά – αγγεία

Μακροπρόθεσμα, η άπνοια συνεπάγεται αυξημένο κίνδυνο καρδιαγγειακών παθήσεων.

Το ροχαλητό μπορεί να είναι αιτία καρδιακής ανεπάρκειας. Επιπλέον το ροχαλητό συγκαταλέγεται στις συχνότερες αιτίες ψηλής πίεσης.

Η ψηλή πίεση προκαλεί καρδιακή ανεπάρκεια και είναι για αυτό το λόγο που απαραίτητα χρειάζεται θεραπεία για την καταπολέμηση της ψηλής πίεσης. Το ροχαλητό λόγω της ψηλής πίεσης που προκαλεί, συμβάλλει στην εγκατάσταση καρδιακής ανεπάρκειας.

Οι ασθενείς που πάσχουν από σοβαρές μορφές ροχαλητού, παρουσιάζουν κατά τον ύπνο διακοπές της αναπνοής τους. Το αποτέλεσμα είναι ότι ο ύπνος τους έχει διαταραχές με διακοπές. Ο διακεκομμένος ύπνος όπως και η αϋπνία προκαλούν στρες στην καρδιά.

Κατά το ροχαλητό τα ξυπνήματα είναι επιφανειακά, συχνά και μικρής διάρκειας και έτσι ο ασθενής συνήθως δεν συνειδητοποιεί ότι συμβαίνει αυτή η κατάσταση. Ο οργανισμός αντιδρά στα συχνά απότομα ξυπνήματα με μηχανισμούς τύπου στρες οι οποίοι δημιουργούν ψηλή πίεση.

Η παθολογική αυτή κατάσταση με την αύξηση της πίεσης κατά τον ύπνο, υποχρεώνει την καρδιά να δουλεύει εναντίον μεγαλύτερων αντιστάσεων.

Η αύξηση των αγγειακών αντιστάσεων που υπάρχουν όταν η πίεση είναι ψηλή, μπορεί να οδηγήσει σε καρδιακή υπερτροφία. Εάν δεν αντιμετωπισθεί το πρόβλημα σωστά τότε οδηγεί στην καρδιακή ανεπάρκεια.

Ακόμη ένα παθολογικό φαινόμενο που παρατηρείται σε ασθενείς που παρουσιάζουν σοβαρό ροχαλητό, είναι η μείωση των επιπέδων του οξυγόνου στο αίμα τους. Η υποξία, δηλαδή η μείωση του οξυγόνου στο αίμα, έχει αρνητικές επιπτώσεις στην καρδιά.

Η χαλάρωση του μυοκαρδίου δεν γίνεται τόσο καλά όσο θα έπρεπε και η καρδιά γεμίζει με αίμα κατά τη διαστολή με μεγαλύτερη δυσκολία. Έτσι κάτω από συνθήκες υποξίας, η καρδιά σαν αντλία δεν εκτελεί το ρόλο της καλά.

Πρέπει να τονίσουμε ότι τα πιο πάνω δεν παρουσιάζονται σε όλα τα άτομα που παρουσιάζουν ροχαλητό. Έχει υπολογιστεί ότι 30% του πληθυσμού θα παρουσιάσουν κατά καιρούς ροχαλητό.

Τα άτομα τα οποία χρειάζεται να διερευνήσουν περισσότερο τους λόγους για τους οποίους ροχαλίζουν, είναι αυτά των οποίων το ροχαλητό παρουσιάζει τα ακόλουθα χαρακτηριστικά:

  1. Τα άτομα που ροχαλίζουν περισσότερες από τρεις νύχτες κάθε εβδομάδα. 
  2. Εκείνοι των οποίων το ροχαλητό είναι τόσο δυνατό σε σημείο που να ενοχλεί αυτούς που κοιμούνται στο ίδιο ή στο διπλανό δωμάτιο. 
  3. Τα άτομα που παρουσιάζουν συχνές διακοπές της αναπνοής λόγω ροχαλητού. 
  4. Εκείνοι που ροχαλίζουν και κατά την ημέρα παρουσιάζουν έντονη υπνηλία.

Μια από τις σημαντικότερες παθήσεις που ευθύνεται για μια τέτοια κατάσταση είναι το σύνδρομο της άπνοιας του ύπνου.

Το σύνδρομο της άπνοιας του ύπνου είναι μια κατάσταση που χαρακτηρίζεται από επαναλαμβανόμενα, παρατεταμένα επεισόδια διακοπής της αναπνοής που συμβαίνουν κατά τη διάρκεια του ύπνου.

Τα συχνότερα σημεία της ασθένειας είναι το έντονο ροχαλητό, δυσκολίες και έντονη προσπάθεια για αναπνοή κατά τη διάρκεια του ύπνου, παροδική διακοπή της αναπνοής κατά τη διάρκεια του ύπνου που ακολουθείται από ρουθούνισμα όταν ξαναρχίζει η αναπνοή.

Ο κίνδυνος ψηλής πίεσης και καρδιακής ανεπάρκειας λόγω σοβαρής μορφής ροχαλητού αυξάνεται με την ηλικία. Το ροχαλητό είναι σπανιότερο στους νέους και η συχνότητα του αυξάνεται μετά από την ηλικία των 40 και 50 ετών.

Για να εγκατασταθούν αγγειακά και καρδιακά προβλήματα λόγω ροχαλητού, χρειάζεται ένα συνεχόμενο χρονικό διάστημα κατά το οποίο ο ασθενής παρουσιάζει σοβαρό ροχαλητό.

Για τους λόγους αυτούς είναι σημαντικό να υπάρχει εγρήγορση για τους κινδύνους του ροχαλητού ακόμη και από την παιδική και εφηβική ηλικία.

Παιδιά που ροχαλίζουν πρέπει να διερευνώνται, διότι είναι πιθανόν ότι οι αιτίες που προκαλούν σε αυτά ροχαλητό, θα παραμείνουν και θα επηρεάζουν τα παιδιά και αργότερα στη ζωή τους.

Σε μια τέτοια εξέλιξη δεν μπορεί να αποκλειστεί το ενδεχόμενο, ότι τα παιδιά αυτά σαν ενήλικες πλέον, θα έχουν ψηλή πίεση και καρδιακές παθήσεις νωρίτερα σε σύγκριση με άτομα που αρχίζουν να έχουν σοβαρό ροχαλητό αργότερα στη ζωή τους.

 Μελέτη του ύπνου

Ακρογωνιαίος λίθος στη διάγνωση της υπνικής άπνοιας είναι η επονομαζόμενη πολυσωματοκαταγραφική μελέτη ύπνου.

Η μελέτη αυτή επιτρέπει την ταυτόχρονη και συνεχή καταγραφή πολλαπλών καρδιοαναπνευστικών παραμέτρων κατά τη διάρκεια του ύπνου. Σημαντικότερες εξ αυτών είναι ο υποαπνοϊκός δείκτης (ο αριθμός δηλαδή των επεισοδίων άπνοιας και υπόπνοιας ανά ώρα ύπνου) και οι διακυμάνσεις του κορεσμού της αιμοσφαιρίνης στο αίμα.

Με τις λαμβανόμενες τιμές καθορίζεται η βαρύτητα της υπνικής άπνοιας και σχεδιάζεται η αντιμετώπισή της.

Κλασικά, η μελέτη ύπνου πραγματοποιείται σε ειδικά διαμορφωμένες μονάδες των νοσοκομείων στις οποίες εισάγονται και διανυκτερεύουν οι ασθενείς.

Αν η αιτία της άπνοιας είναι κάποια ανατομική ανωμαλία (λ.χ. στο ρινικό διάφραγμα), η λύση είναι χειρουργική επέμβαση, συνήθως με μικρής βαρύτητας επεμβάσεις στη μύτη ή/και τον στοματοφάρυγγα κλιμακωτά, ανάλογα με τη βαρύτητα της πάθησης.

Σε περιπτώσεις βαριάς υπνικής άπνοιας απαιτείται εφαρμογή μάσκας συνεχούς θετικής πίεσης (CPAP) σε όλη τη διάρκεια του ύπνου και σε καθημερινή βάση. Η εφαρμογή της μάσκας ρυθμίζει μέσα σε μικρό χρονικό διάστημα την αρτηριακή πίεση και μειώνει τις αρρυθμίες. 

Συμπερασματικά θα τονίσουμε το γεγονός ότι δεδομένα που προκύπτουν από σειρά ερευνών, επιβάλλουν διερεύνηση και αντιμετώπιση των περιπτώσεων σοβαρού ροχαλητού σε ενήλικες αλλά και σε παιδιά διότι υπάρχει ο κίνδυνος ψηλής πίεσης και εγκατάστασης καρδιακής ανεπάρκειας.

ΞΑΦΝΙΚΟΣ ΘΑΝΑΤΟΣ ΣΕ ΝΕΟΥΣ ΑΘΛΗΤΕΣ: Ανίχνευση και πρόληψη –

Απαραίτητος ο καρδιολογικός έλεγχος κάθε χρόνο

 

Ο ξαφνικός θάνατος αθλητών νεαρής ηλικίας κατά την άσκηση είναι ένα συγκλονιστικό γεγονός. Συνήθως συμβαίνει κατά τη διάρκεια αγώνων ποδοσφαίρου ή καλαθόσφαιρας.

Η συχνότητα του, παρά το ότι φαίνεται να είναι χαμηλή, εντούτοις είναι συχνότερη από ότι θεωρείτο προηγουμένως και αποτελεί ένα ουσιαστικό πρόβλημα δημόσιας υγείας.

Ο αιφνίδιος θάνατος κατά την αθλητική δραστηριότητα είναι ιδιαίτερα τραγικό γεγονός, καθώς συνήθως αφορά άτομα νεαρής ηλικίας και εξαιρετικής φυσικής κατάστασης. Σε κάθε περίπτωση εκτός από τη βαθιά οδύνη για την οικογένεια, προκαλείται γενικότερη αίσθηση, συγκίνηση και ανησυχία λόγω της δημοσιότητας που δίνεται σε τέτοια γεγονότα.
Η μείωση της συχνότητας της τραγικής αυτής κατάστασης, μπορεί να επιτευχθεί με ανιχνευτικές διαδικασίες στους αθλητές νεαρής ηλικίας.

Οι ανιχνευτικές διαδικασίες πρέπει να γίνονται σε αθλητές πριν από τη συμμετοχή τους σε αγωνίσματα.

Μεταξύ άλλων, οι συστάσεις περιλαμβάνουν 12 σημεία για το ατομικό και οικογενειακό ιστορικό του αθλητή. Πρέπει επίσης να γίνεται σωματική εξέταση του αθλητή, με στόχο την ανεύρεση σημείων που εάν υπάρχουν πιθανόν να δείχνουν ότι ο νεαρός αθλητής έχει πρόβλημα στο καρδιαγγειακό σύστημα.

Εάν υπάρχει οποιοδήποτε από τα 12 αυτά σημεία, είναι σημαντικό ο αθλητής να παραπέμπεται για περαιτέρω καρδιαγγειακή διερεύνηση. 

 Ατομικό ιστορικό

 

  1. Πόνος στο στήθος ή ενοχλήσεις κατά τη διάρκεια σωματικών προσπαθειών 
  2. Ανεξήγητα επεισόδια λιποθυμιών ή σχεδόν λιποθυμιών 
  3. Υπερβολική και ανεξήγητη κούραση που σχετίζεται με σωματική άσκηση 
  4. Φύσημα στην καρδία 
  5. Ψηλή πίεση

 

Οικογενειακό ιστορικό

  1. Ύπαρξη ενός ή περισσότερων συγγενών που αποβίωσαν λόγω καρδιακής πάθησης (ξαφνικά, ανεξήγητα ή διαφορετικά) πριν από την ηλικία των 50 ετών 
  2. Στενός συγγενής κάτω των 50 ετών με αναπηρία λόγω καρδιακής πάθησης 
  3. Ιστορικό στην οικογένεια με ορισμένες παθήσεις της καρδίας όπως: Υπερτροφική καρδιομυοπάθεια με διάταση καρδιακής κοιλότητας και μεγέθυνση του καρδιακού τοιχώματος, σύνδρομο του παρατεταμένου διαστήματος QT στο ηλεκτροκαρδιογράφημα που επηρεάζει την ηλεκτρική δραστηριότητα της καρδίας, σύνδρομο Marfan στο οποίο τα τοιχώματα των σημαντικών αρτηριών της καρδίας είναι αδύναμα, σημαντικές καρδιακές αρρυθμίες

  

Σωματική εξέταση

  1. Ύπαρξη καρδιακού φυσήματος 
  2. Απουσία ή σημαντική μείωση μηριαίων σφυγμών που μπορεί να σχετίζονται με στένωση της αορτής 
  3. Σωματική εμφάνιση που συμβαδίζει με την ύπαρξη συνδρόμου Marfan 
  4. Αύξηση της αρτηριακής πίεσης

 

Η Ευρωπαϊκή Εταιρεία Καρδιολογίας (European Society of Cardiology) και η Ολυμπιακή Επιτροπή(Olympic Committee), απαιτούν  να γίνονται συστηματικά ηλεκτροκαρδιογραφήματα και triplex καρδίας για όλους τους αθλητές.

Το υπερηχοκαρδιογράφημα συμβάλλει σημαντικά στον προαθλητικό έλεγχο σε άτομα κάθε ηλικίας. Δίνοντας ακριβείς ανατομικές πληροφορίες καλύπτει διαγνωστικά τις περισσότερες παθήσεις που ενδέχεται να οδηγήσουν στα σπάνια αλλά τραγικά περιστατικά αιφνιδίου θανάτου στην άθληση (υπερτροφική μυοκαρδιοπάθεια, συγγενείς ανωμαλίες στεφανιαίων αγγείων, παθήσεις αορτής, αρρυθμιογόνος δεξιά κοιλία, διατατική μυοκαρδιοπάθεια κ.α.), αλλά και τις παθήσεις που δεν αποτελούν αιτίες αιφνιδίου θανάτου, αλλά απαιτούν περιορισμό της αθλητικής δραστηριότητας ή απλώς παρακολούθηση.
Σύμφωνα με στατιστικές περιόδου 12 ετών που έγιναν στην πολιτεία της Μινεσότας σε 1,4 εκατομμύρια αθλητές μαθητικής ηλικίας, συμβαίνει 1 ξαφνικός θάνατος αθλητή ετησίως κατά τη διάρκεια έντονων σωματικών προσπαθειών για κάθε 200.000 αθλητές ηλικίας σχολείων μέσης παιδείας.

Οι γονείς, οι γιατροί και οι αρμόδιες αρχές, εφαρμόζοντας τις συστάσεις για έγκαιρη ανίχνευση ανωμαλιών που μπορούν να οδηγήσουν σε ξαφνικό θάνατο αθλητή κατά την έντονη σωματική άσκηση, είναι σε θέση να συμβάλλουν στη μείωση της συχνότητας των τραγικών αυτών συμβάντων.

ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΠΡΟΣΒΟΛΗ: Ποιοι θα πάθουν;

Η καρδία είναι μια μυϊκή αντλία η οποία συστέλλεται και διαστέλλεται περίπου 100.000 φορές κάθε μέρα και κατορθώνει να αποστέλλει και να κυκλοφορεί στο αγγειακό σύστημα περίπου 7.600 λίτρα αίματος.

Οι εκπληκτικές αυτές επιδόσεις επιτρέπουν στο σώμα να λειτουργεί κανονικά και οτιδήποτε παρεμβαίνει στη λειτουργία της καρδίας, πρέπει να αναγνωρίζεται άμεσα για να προλαμβάνεται οποιαδήποτε ανεπανόρθωτη βλάβη.

Είναι σημαντικό να υπενθυμίσουμε ότι οι καρδιακές παθήσεις αποτελούν την πρώτη αιτία θανάτου στις ανεπτυγμένες χώρες. Οι καρδιακές προσβολές, το έμφραγμα του μυοκαρδίου, αποτελούν την κυριότερη έκφραση των καρδιακών νόσων.

Έχει υπολογιστεί ότι από τους ασθενείς που εκδηλώνουν έμφραγμα του μυοκαρδίου, περίπου το 30% θα αποβιώσει δυστυχώς,μέσα στις πρώτες 20 μέρες του επεισοδίου. Το 3% έως το 12% θα αποβιώσει μέσα στο έτος που ακολουθεί. Περίπου 30% βρίσκονται στη ζωή 10 χρόνια μετά από το καρδιακό επεισόδιο.

Τι είναι η καρδιακή προσβολή;

Η καρδιακή προσβολή είναι το έμφραγμα του μυοκαρδίου το οποίο συμβαίνει όταν μια από τις στεφανιαίες αρτηρίες που τροφοδοτούν το μυοκάρδιο με αίμα, παθαίνει μερική ή ολική απόφραξη.

Το αποτέλεσμα είναι μια σοβαρή βλάβη ή νέκρωση του μέρους εκείνου του μυοκαρδίου που εξαρτάται από την αρτηρία που φέρει τη στένωση και έχει αποφραχθεί.

Η δημιουργία πλάκας αθηρωμάτωσης στο εσωτερικό μέρος των στεφανιαίων αρτηριών ή ακόμα η δημιουργία θρόμβου αίματος είναι οι κυριότεροι λόγοι στένωσης και απόφραξης των αρτηριών αυτών.

Η έλλειψη οξυγόνου που προκύπτει στο μυοκάρδιο προκαλεί πόνο. Στη στηθάγχη η έλλειψη οξυγόνου που δημιουργείται προκαλεί επαναλαμβανόμενα επεισόδια πόνου.

Ποια είναι τα συμπτώματα της καρδιακής προσβολής;   

Έντονος πόνος στην προκαρδιακή περιοχή, στο κεντρικό μέρος του στήθους. Ο πόνος διαρκεί περίπου 30 λεπτά και δεν μειώνεται από την ξεκούραση. Εκδηλώνεται κατά τη διάρκεια σωματικής προσπάθειας. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να συμβεί κατά τη διάρκεια του ύπνου και να ξυπνήσει τον άρρωστο.

Ο ασθενής βιώνει τον πόνο σαν ένα έντονο βάρος ή ένα σφίξιμο ή ακόμη σαν δυνατό κάψιμο στην προκαρδιακή περιοχή.

Ο πόνος αυτός μπορεί να αντανακλάται στους ώμους, στον λαιμό, στην κάτω γνάθο, στα χέρια και στους αγκώνες. Υπάρχουν και μερικοί ασθενείς που περιγράφουν πόνο μόνο στους ώμους, στον λαιμό και στα χέρια και όχι στο στήθος. Επίσης μπορεί να εντοπίζεται και στη ράχη, στην ωμοπλάτη και στο πάνω μέρος της κοιλιάς που είναι το επιγάστριο.

Ταυτόχρονα ο ασθενής μπορεί να αισθάνεται έντονη δυσφορία, δύσπνοια, νευρικότητα, ανησυχία και αδυναμία. Μπορεί να έχει ζαλάδες, ναυτία, εμετούς, κρύο ιδρωμένο δέρμα, να νιώθει ένα αίσθημα επικείμενου θανάτου και ακόμη να έχει απώλεια συνειδήσεως.

Παράγοντες κινδύνου

Οι περισσότερες περιπτώσεις καρδιακής προσβολής, πέραν του 90%, μπορούν να προβλεφθούν. Οι αιτίες που τις προκαλούν είναι οι ίδιες σε όλες τις χώρες του κόσμου, πλούσιες ή φτωχές.

Η πρόβλεψη του ποιος θα υποστεί έμφραγμα του μυοκαρδίου μπορεί να γίνει με την αξιολόγηση 9 παραγόντων οι οποίοι μπορούν να μετρηθούν εύκολα κατά την κλινική εξέταση των ασθενών. 

Οι παράγοντες αυτοί είναι:

 

  1. Κάπνισμα 
    2. Ψηλή κακή χοληστερόλη στο αίμα 
    3. Ψηλή πίεση 
    4. Διαβήτης 
    5. Παχυσαρκία με αυξημένο λίπος εντοπισμένο γύρω από την κοιλιά 
    6. Στρες 
    7. Απουσία καθημερινής κατανάλωσης φρούτων και λαχανικών 
    8. Απουσία καθημερινής σωματικής άσκησης 
    9. Κατανάλωση αλκοόλ

 

Οι δύο πιο σημαντικοί παράγοντες για την πρόκληση καρδιακής προσβολής είναι το κάπνισμα και η ψηλή κακή χοληστερόλη στο αίμα. Οι δύο πρώτοι αυτοί παράγοντες είναι μαζί υπεύθυνοι για την πρόκληση του 66% των εμφραγμάτων του μυοκαρδίου παγκοσμίως.

Το στρες φαίνεται να παίζει μεγαλύτερο ρόλο στην πρόκληση στεφανιαίας νόσου και εμφράγματος μυοκαρδίου από ότι μέχρι σήμερα ήταν γνωστό. Συνολικά βρέθηκε ότι είναι υπεύθυνο για το 33% των περιπτώσεων καρδιακής προσβολής.

Το ψυχολογικό στρες, που είναι δυνατόν να προκληθεί από την ένταση στο σπίτι ή στην εργασία, από οικονομικά προβλήματα, διαζύγιο, θάνατο ενός παιδιού ή όταν υπάρχει το αίσθημα απώλειας ελέγχου της ζωής, αποδεικνύεται από τους κύριους παράγοντες που συμβάλλουν στην πρόκληση καρδιακής προσβολής.

Η σωματική άσκηση, η καθημερινή κατανάλωση φρούτων και λαχανικών και η μέτρια κατανάλωση αλκοόλ, προσφέρουν προστασία στην καρδία από το έμφραγμα.

 Πώς γίνεται η διάγνωση;

Η διάγνωση βασίζεται πάνω στο ιστορικό του ασθενούς, από την κλινική εικόνα που παρουσιάζει, από ευρήματα που θα δείξει η λεπτομερής κλινική εξέταση και από τις συμπληρωματικές αιματολογικές και άλλες εξετάσεις.

Οι αναλύσεις του αίματος θα δείξουν αυξημένα καρδιακά ένζυμα, τα οποία απελευθερώνονται στην κυκλοφορία του αίματος, λόγω νέκρωσης των κυττάρων του μυοκαρδίου από την ισχαιμία και ανοξία.

Το ηλεκτροκαρδιογράφημα θα δείξει αλλαγές ανάλογα με την περιοχή του μυοκαρδίου που έχει επηρεαστεί (πρόσθιο, κατώτερο, οπίσθιο ή υπενδοκάρδιο έμφραγμα).

Αντιμετώπιση και θεραπεία

Ο ασθενής όταν εκδηλώσει έμφραγμα του μυοκαρδίου χρειάζεται επειγόντως εισαγωγή σε μονάδα εντατικής θεραπείας όπου αρχικά θα του χορηγηθούν οξυγόνο, φάρμακα εναντίον του πόνου, χαμηλές δόσεις ασπιρίνης, αντιαρρυθμικά φάρμακα εάν χρειάζεται και φάρμακα της κατηγορίας των  β-αναστολέων ή αναστολείς της αγγειοτασίνης ΙΙ.

Επίσης επειγόντως πρέπει να χορηγηθεί θρομβολυτική θεραπεία με στόχο τη διάλυση του θρόμβου που αποφράσσει την αρτηρία που επηρεάζεται και να αποκαταστήσει την κανονική κυκλοφορία του αίματος στο μέρος του μυοκαρδίου που πάσχει από ισχαιμία.

Σε ορισμένες περιπτώσεις όπου έχει εκδηλωθεί καρδιακή ανακοπή η υπάρχουν επικίνδυνες αλλοιώσεις του καρδιακού ρυθμού, χρειάζεται θεραπεία με εξωτερικό απινιδωτή. Η χορήγηση ηλεκτρικών σοκ με το μηχάνημα αυτό μπορεί να αποκαταστήσει την καρδιακή λειτουργία.

Ο εσωτερικός απινιδωτής, που εμφυτεύεται στην καρδία, μπορεί να δίνει τα ηλεκτρικά σοκ όταν ο καρδιακός ρυθμός παρουσιάζει επικίνδυνες ανωμαλίες.

Η αγγειοπλαστική θεραπεία (μπαλονάκι) και η χειρουργική επέμβαση με  αορτοστεφανιαία παράκαμψη (το γνωστό by-pass) μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την διάνοιξη των κλειστών στεφανιαίων αρτηριών.

Πρόληψη

Είναι λυπηρό να έχουμε τόσους πολλούς θανάτους λόγω εμφράγματος μυοκαρδίου, τη στιγμή που το 80% από αυτούς, μπορεί να προληφθεί. Αρκεί να αναφέρουμε ότι σύμφωνα με στοιχεία από την Παγκόσμιο Οργάνωση Υγείας κατά το 1998, απεβίωσαν πέραν των 15 εκατομμυρίων ανθρώπων λόγω εμφράγματος μυοκαρδίου.

Παράλληλα σημειώνουμε ότι κάθε χρόνο όλο και περισσότεροι άνθρωποι γίνονται παχύσαρκοι και διαβητικοί λόγω της τοξικής, πλούσιας σε ενέργεια, κακής διατροφής. Η παγκόσμια επιδημία παχυσαρκίας και διαβήτη που εξελίσσεται σήμερα ανεξέλεγκτη, θα αυξήσει δραματικά τον αριθμό θανάτων από έμφραγμα που θα βλέπουμε στα επόμενα χρόνια.

Δυστυχώς φαίνεται ότι μέχρι να διαφοροποιήσουμε τον τρόπο ζωής μας, να αλλάξουμε το περιβάλλον με τρόπο τέτοιο που να ευνοεί τη σωματική άσκηση και να σταματήσουμε την αυτοκαταστροφική συμπεριφορά που μας χαρακτηρίζει σήμερα, η συχνότητα των καρδιακών προσβολών δεν πρόκειται να σταματήσει να αυξάνεται.

ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΛΟΓΩ ΣΤΡΕΣ

Σε ασθενείς με στεφανιαία νόσο της καρδιάς, το στρες είναι παράγοντας που αποδεδειγμένα μπορεί να προκαλεί ξαφνικό θάνατο λόγω καρδιακής ανακοπής.

Το σωματικό ή το συναισθηματικό στρες, προκαλεί αύξηση της κυκλοφορίας στο αίμα των ορμονών του στρες όπως η αδρεναλίνη, η κορτιζόνη και η νορεπινεφρίνη. 

Ταυτόχρονα ψηλώνει η πίεση και επιταχύνεται ο καρδιακός ρυθμός.

Οι ανάγκες σε οξυγόνο του οργανισμού αυξάνονται λόγω της μεγαλύτερης ζήτησης που δημιουργείται από το μεταβολισμό που προσωρινά δραστηριοποιείται περισσότερο κατά το στρες.

Το στρες, είναι σε θέση να προκαλεί σπασμούς στα στεφανιαία αγγεία τη καρδίας τα οποία την τροφοδοτούν με οξυγόνο. Η ισχαιμία που προκύπτει στο μυοκάρδιο είναι αιτία στηθάγχης ή ακόμη σε σοβαρότερες περιπτώσεις, εμφράγματος μυοκαρδίου.

Οι καρδιακές αρρυθμίες συμβαίνουν ευκολότερα κατά το σωματικό ή συναισθηματικό στρες λόγω αστάθειας της ηλεκτρικής λειτουργίας της καρδίας. Μεταξύ των συχνότερων αρρυθμιών που παρατηρούνται περιλαμβάνονται η κοιλιακή ταχυκαρδία, η κοιλιακή μαρμαρυγή και η κολπική μαρμαρυγή.

 Όμως σε ασθενείς που φαινομενικά έχουν κανονική καρδιά, το στρες μπορεί να προκαλεί καρδιακή ανακοπή;

Η καρδιακή ανακοπή συμβαίνει κυρίως λόγω ανωμαλιών του καρδιακού ρυθμού. Η κοιλιακή μαρμαρυγή είναι σοβαρή καρδιακή αρρυθμία που οδηγεί σε θάνατο τον ασθενή σε μερικά λεπτά.

Η κοιλιακή μαρμαρυγή μπορεί να συμβεί σε ασθενείς που έχουν καρδιοπάθεια. Υπάρχουν όμως περιπτώσεις κοιλιακής μαρμαρυγής όπου δεν είναι δυνατόν να αναγνωριστεί καρδιακή πάθηση που την προκαλεί. Στις περιπτώσεις αυτές η αρρυθμία ονομάζεται ιδιοπαθής κοιλιακή μαρμαρυγή.

Το στρες είναι αιτία καρδιακής προσβολής, ξαφνικού καρδιακού θανάτου, καρδιακής ανεπάρκειας και αρρυθμιών.

Το συναισθηματικό στρες είναι επικίνδυνο για ασθενείς με συμφορητική καρδιακή ανεπάρκεια, στεφανιαία νόσο της καρδίας, αρρυθμίες και άλλες καρδιακές ή αγγειακές παθήσεις.

Το στρες λόγω υπερβολικής σωματικής προσπάθειας και το συναισθηματικό στρες, είναι αιτία προβλημάτων τόσο στους άνδρες όσο και στις γυναίκες. Όμως οι γυναίκες, φαίνεται ότι είναι ιδιαίτερα ευάλωτες στο να παρουσιάζουν καρδιακά προβλήματα όταν υφίστανται συναισθηματικό στρες.

Το ερώτημα που τίθεται είναι κατά πόσο το στρες επηρεάζοντας το αυτόνομο νευρικό σύστημα, είναι δυνατόν να προκαλεί σε ορισμένους ιδιαίτερα ευαίσθητους ασθενείς, ανωμαλίες του καρδιακού ρυθμού που μπορεί να είναι τόσο σοβαρές όπως η καρδιακή μαρμαρυγή, οδηγώντας έτσι σε καρδιακή ανακοπή και ξαφνικό θάνατο.

Για να απαντήσουν στο εν λόγω ερώτημα, γιατροί από πανεπιστήμια διαφόρων χωρών, μελέτησαν τις περιπτώσεις 25 ασθενών (12 άνδρες και 13 γυναίκες) που επιβίωσαν από ιδιοπαθή κοιλιακή μαρμαρυγή.

Επίσης εξετάστηκαν για σκοπούς σύγκρισης τα δεδομένα από 25 άλλους ασθενείς που είχαν υποστεί καρδιακή προσβολή ή στηθάγχη για την οποία χρειάστηκε επεμβατική θεραπεία (αγγειοπλαστική) αλλά δεν είχαν υποστεί καρδιακή ανακοπή.

Μεταξύ των 25 ασθενών που επιβίωσαν από κοιλιακή μαρμαρυγή, κατά τους 6 μήνες που προηγήθηκαν του καρδιακού επεισοδίου, οι 20 είχαν βιώσει καταστάσεις στρες που αξιολογήθηκαν ως ψηλού ή μέτριου βαθμού σοβαρότητας. Άλλοι 5 ασθενείς από την ομάδα αυτή, είχαν βιώσει στρες χαμηλού βαθμού.

Αντίθετα στην ομάδα σύγκρισης, μόνο 10 ασθενείς είχαν μέτριο έως σοβαρό στρες και 15 ασθενείς, χαμηλό στρες κατά τους 6 μήνες που προηγήθηκαν του καρδιακού τους επεισοδίου.

Αντίθετα στη δεύτερη ομάδα, κατά τις 24 ώρες που προηγήθηκαν του καρδιακού τους επεισοδίου, μόνο 2 ασθενείς είχαν βιώσει στρες ψηλού ή μέτριου βαθμού σοβαρότητας. Άλλοι 22 είχαν στρες χαμηλής έντασης.

Με βάση τα πιο πάνω ευρήματα, οι συντελεστές της διεθνούς αυτής έρευνας, συμπεραίνουν ότι πράγματι το στρες μπορεί να είναι η αιτία έναρξης ιδιοπαθούς κοιλιακής μαρμαρυγής που οδηγεί σε καρδιακή ανακοπή και ξαφνικό θάνατο.

Το πρώτο και μοναδικό σύμπτωμα της ιδιοπαθούς κοιλιακής μαρμαρυγής, είναι η απώλεια των αισθήσεων λόγω του ότι η αρρυθμία προκαλεί χαοτική ανεπαρκή λειτουργία της καρδίας που δεν επιτρέπει σε αρκετό αίμα να τροφοδοτεί τον εγκέφαλο.

Εάν η αρρυθμία αυτή δεν διορθωθεί άμεσα, επέρχεται ο θάνατος του ασθενούς σε μερικά λεπτά. Η αρρυθμία μπορεί να διορθωθεί μόνο με καρδιακό ηλεκτροσόκ που μπορεί να χορηγηθεί με τη βοήθεια εξωτερικού ή εμφυτευμένου καρδιακού απινιδωτή.

Το ηλεκτροσόκ σταματά τη χαοτική ηλεκτρική δραστηριότητα της καρδίας και αποκαθιστά τον κανονικό καρδιακό ρυθμό.

Είναι γεγονός ότι πολλές αρρυθμίες δεν μπορούν να προληφθούν. Όμως μια σειρά από μέτρα μπορούν να προσφέρουν πολλά στην καρδία μειώνοντας τον κίνδυνο για καρδιοπάθεια και αρρυθμία.

Η πρόληψη των προβλημάτων λόγω σωματικού ή συναισθηματικού στρες, είναι σημαντική όχι μόνο για τους ασθενείς που γνωρίζουν ότι είναι καρδιοπαθείς αλλά και για όλους τους άλλους.

Είναι καλύτερα να αποφεύγονται καταστάσεις οι οποίες είναι γνωστό ότι προκαλούν στρες. Η σωματική άσκηση κάθε μέρα, στα μέτρα των δυνατοτήτων του κάθε ατόμου και σύμφωνα με τις συστάσεις του γιατρού του, είναι ιδιαίτερα επωφελής.

Η αποφυγή του καπνίσματος, η κατανάλωση του αλκοολούχων ποτών μόνο σε μικρές ποσότητες (για παράδειγμα 1 έως 2 ποτήρια κρασιού ημερησίως), η υγιεινή διατροφή πλούσια σε φρούτα, λαχανικά, ψάρια και δημητριακά ολικής αλέσεως, ισχυροποιούν το καρδιαγγειακό σύστημα καθιστώντας το πιο ανθεκτικό στις αρνητικές επιδράσεις του στρες.

Η χαλάρωση, οι ασκήσεις τύπου γιόγκα, το διάβασμα, η προσευχή και άλλες μέθοδοι διαλογισμού ή βιοανάδρασης, βοηθούν στην αντιμετώπιση του στρες.

Οι καλοί φίλοι και τα μέλη της οικογένειας, μιλώντας με τα άτομα που κινδυνεύουν από στρες, προσφέρουν υποστήριξη, τα βοηθούν να εκφράζουν τα συναισθήματα τους και συμβάλλουν έτσι στη μείωση της ψυχικής τους έντασης και καταπόνησης.

Σε καρδιοπαθείς ασθενείς, οι γιατροί χορηγούν κάποτε για προστασία από το στρες, φάρμακα όπως οι βήτα αναστολείς που βοηθούν για τη μείωση του καρδιακού ρυθμού και στον έλεγχο των αρρυθμιών.

Η αποφυγή του αχρείαστου στρες, του καπνίσματος, της καθιστικής ζωής, της παχυσαρκίας, της κατάχρησης αλκοόλ, καφεΐνης και ζαχαρούχων ποτών, μπορούν να βοηθούν στην πρόληψη των αρρυθμιών.

Η υγιεινή διατροφή, η τακτική αεροβική σωματική άσκηση όπως το περπάτημα, το κολύμπι, το ελαφρύ τρέξιμο, η ποδηλασία και 8 έως 10 ποτήρια νερό την ημέρα, συμβάλλουν στην πρόληψη των καρδιοπαθειών και των αρρυθμιών.

ΕΜΦΡΑΓΜΑΤΑ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ ΧΩΡΙΣ ΠΟΝΟ ΣΤΟ ΣΤΗΘΟΣ

Είναι γνωστό ότι τα καρδιακά επεισόδια με έμφραγμα του μυοκαρδίου, εκδηλώνονται συνήθως με πόνο στο στήθος.

Ο πόνος αυτός εντοπίζεται στην προκάρδια περιοχή, στην περιοχή αριστερά του στέρνου και η χαρακτηριστική μορφή του, δημιουργεί αμέσως την υποψία για καρδιακό επεισόδιο.

Όμως φαίνεται ότι ένας σημαντικός αριθμός ατόμων που εκδηλώνουν έμφραγμα του μυοκαρδίου, μπορεί να μην έχουν αρχικά πόνο στο στήθος.

Έρευνα από το San Francisco διάρκειας 5 ετών, πραγματοποιήθηκε σε 721 ασθενείς με έμφραγμα μυοκαρδίου. Στόχος της ήταν να προσδιορίσει τα αρχικά συμπτώματα των ασθενών με έμφραγμα μυοκαρδίου χωρίς πόνο στο στήθος.

Τα αποτελέσματά τους έδειξαν τα ακόλουθα:

  • Το 53% των ασθενών που είχαν έμφραγμα, όταν παρουσιάστηκαν στο τμήμα επειγόντων περιστατικών, είχαν αρχικά συμπτώματα χωρίς το γνωστό πόνο στο στήθος
     
  • Άλλα συμπτώματα:

-Δυσκολία στην αναπνοή, δύσπνοια: 17%
-Καρδιακή ανακοπή: 7%
-Ζαλάδα, Αδυναμία, Συγκοπή: 4%
-Πόνος στην κοιλιά: 2%
-Άλλα συμπτώματα: 17%
 Οι γυναίκες είχαν μεγαλύτερο κίνδυνο να παρουσιαστούν με έμφραγμα μυοκαρδίου, χωρίς πόνο στο στήθος (ενώ στην ουσία είχαν έμφραγμα)

  • Οι γυναίκες είχαν μεγαλύτερο κίνδυνο να παρουσιαστούν με έμφραγμα μυοκαρδίου, χωρίς πόνο στο στήθος (ενώ στην ουσία είχαν έμφραγμα)
     
  • Όσο πιο μεγάλη ήταν η ηλικία του ασθενούς, τόσο πιο μεγάλη ήταν η πιθανότητα να παρουσιαστεί χωρίς πόνο στο στήθος, παρά το γεγονός ότι είχε έμφραγμα μυοκαρδίου
     

Οι ασθενείς που είχαν το μεγαλύτερο ποσοστό αρχικών συμπτωμάτων χωρίς πόνο στο στήθος, ήταν αυτοί άνω των 84 ετών.

Οι ερευνητές τονίζουν εάν τα αρχικά συμπτώματα, δεν επιτρέψουν να μπει η υποψία για καρδιακό επεισόδιο, τότε είναι πολύ πιθανό να χαθεί πολύτιμος χρόνος.

Η έγκαιρη θεραπευτική αντιμετώπιση του εμφράγματος σώζει ζωές.

Η απώλεια χρόνου που μπορεί να προκληθεί από άτυπες αρχικές κλινικές παρουσιάσεις του ασθενούς, μπορεί να οδηγήσει σε χειρότερη πρόγνωση ή ακόμη και στην απώλεια της ζωής του ασθενούς.

Για τους λόγους αυτούς τονίζεται ότι είναι απαραίτητο τόσο οι γιατροί όσο και οι ασθενείς να έχουν πάντα κατά νου ότι, ένα έμφραγμα του μυοκαρδίου, είναι δυνατόν να αρχίσει χωρίς τον τυπικό πόνο στο στήθος.

Επίσης οι διαφωτιστικές εκστρατείες που γίνονται για ενημέρωση του κοινού, σχετικά με τα καρδιακά επεισόδια, θα πρέπει να επικεντρώνονται και σε αυτό το σημείο, δηλαδή στη μεγάλη συχνότητα και των άτυπων κλινικών παρουσιάσεων του εμφράγματος του μυοκαρδίου.